TÜRK HALI SANATININ KOMPOZİSYON VE DESENLERİNDE MİKTAR KAVRAMI

Abstract

Geçen zaman sürecinde tüm unsurlar, miktar içeren yaşam prensiplerinden oluşur. Hayat dediğimizyaşam süreci içinde en önemli iki temel kavram zaman ve başlangıç – bitiş kavramlarıdır.Başlangıç, gelişme ve bitiş serüvenini kapsayan yaşam kompozisyonların karşı duramadığı tek şeyzamandır. İçinde yaşadığımız doğaya baktığımızda yaşamın her saniyesinde ve her şeyde başlangıç ve bitişçizgisi arasındaki geçişler gözlemlenebilir. Doğanın yaşam prensiplerinin zamana bağlı değişen miktarkavramları gizemli anlatımla, geometrik zengin desen kompozisyonları ve motiflerle halıların yüzeyindeyer almaktadır. Hayatın sonsuzluk özlemi ve doğadaki yaşam farkındalığı; duygu ve düşüncelerinyüklendiği giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini kapsayan estetik kompozisyonlarla şekillenir. Türk halısanatında miktar içeren kompozisyonlar çeşitlilik gösterir. Orta zeminde gökyüzü, güneş ya da büyükyıldız grubu desenler, hayatın belirli, dışına çıkılamayan kararlı yapısını temsil eden, tek ya da tekrar edenkare - dikdörtgen kompozisyonlarla yer alırlar. Kompozisyon ve desenlerde miktar kavramının diğertemsilcisi mihrap desenli halılardır. Mihraplı desenler bazen üç, bazen de tek desenli olabilmektedir. Türksanatı içinde önemli bir yere sahip olan halılarda en önemli konu, fonksiyonel yapılarının ötesindegözlem, farkındalık ve düşüncenin üstün estetik anlayışla ifade edilerek, son derece başarılı kompozisyon,desen ve motiflerle yansıtılmasıdır.

In the elapsed time period, all elements are composed of life principles that contain quantity. The two most important concepts in the life process we call life are time and beginning - ending concepts. The only thing that the compositions of life, including the beginning, development, and ending adventure, cannot stand against is time. When we look at the nature we live in, we can observe the transitions between the beginning and the finish line in every second of life. Time-varying concepts of life principles of nature are given on the surface of carpets with mysterious expression and geometric rich pattern compositions and motifs. Life's eternity and life awareness in nature; emotions and thoughts are shaped by aesthetic compositions covering the introduction, development and conclusion sections. In Turkish carpet art, compositions with quantity vary. Sky, sun or large star group patterns on the middle floor are represented by single or repeating square - rectangular compositions that represent the specific, non - removable stable structure of life. The other representative of the concept of quantity in compositions and patterns are the mihrab patterned carpets. Patterns with mihrabs can sometimes have three or sometimes single patterns. The most important issue in the carpets which have an important place in Turkish art is that beyond the functional structures, observation, awareness and thought are expressed with superior aesthetic understanding and are reflected with highly successful compositions, patterns and motifs.