Publication: Özel yetenekli öğrencilere eğitim veren öğretmenlerin mesleki deneyimlerinin incelenmesi : BİLSEM’de öğretmen olmanın anlamına ilişkin fenomenolojik bir çalışma
Abstract
Bu araştırmada, özel yetenekli öğrencilere eğitim veren öğretmenlerin BİLSEM’deki mesleki deneyimleri vasıtasıyla özel yetenekli öğrencinin öğretmeni olmayı nasıl anlamlandırdıklarını açığa çıkarmak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemine göre yürütülen çalışmada fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, özel yetenekli öğrencilere eğitim veren ve BİLSEM’de görev yapan 15 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma katılımcıları amaçlı örneklem tekniği kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın verileri görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiş ve görüşmede, yarı yapılandırılmış açık uçlu sorulardan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. BİLSEM’de öğretmen olmanın anlamını, öğretmenlik deneyimlerinin yapı ve özünü ortaya çıkarmak için katılımcıların verdikleri cevaplara göre sonda sorulara da yer verilmiştir. Araştırma verileri analiz edilerek BİLSEM’de görev yapan öğretmenlerin deneyimlerinin yapısına ulaşılmaya çalışılmıştır. Analiz işleminde takip edilen süreç şu şekildedir. 1. aşama, ‘parantezleme’ (araştırmacının üzerinde çalışılan fenomenle ilgili tüm bilgi, düşünce, tutum, değer ve ön yargılarını analiz süresince askıya alması), 2. aşama ‘fenomenolojik redüksiyon’ (mülakat metinlerinde yer alan deneyimle ilgili temel özellikleri veya anlam birimlerini belirleme), 3.aşama ‘imgesel çeşitleme’ (anlam birimlerinden yola çıkarak fenomenin yapısal temalarını ortaya çıkarma) ve 4. aşama ‘anlam ve özlerin sentezlemesini içeren bir sistem takip edilmiştir. Araştırmada katılımcıların görüşlerinden elde edilen verilerin analizi sonucunda ulaşılan bulgulara göre BİLSEM’de öğretmen olma fenomenine ait yapı ve özün 5 bileşenden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu bileşenlerin; “Sınırlanma-Zorlanma”, “Yenilikçi Öğretmen Olma”, “Mentör Olma”, “Etkili Öğretme” ve “Mesleki Beklentilerin Karşılanması”, olduğu görülmektedir. 1. Sınırlanma-Zorlanma: BİLSEM’de öğretmen olmak demek aynı zamanda zorlanarak sınırlanmak demektir. 2. Yenilikçi Öğretmen Olma: BİLSEM’de öğretmen olmak, öğretmenin sürekli ve çeşitli boyutlarda kendini sürekli yenilemesini gerektirmektedir. 3. Mentör Olma: BİLSEM’de öğretmen olmak, öğrenciyle karşılıklı gelişim sürecini yaşamayı ve sunulan rehberlik hizmetiyle öğrencinin hayatında etkili olmayı mümkün kılan mentörlük rolünü yerine getirmektir. 4. Etkili Öğretme: BİLSEM’de öğretmen olmak, disiplinler arası bir yaklaşım ve farklı bakış açısına sahip olmak ve bu bağlamda öğrencinin bilişsel ve duyuşsal gelişimine katkı sağlayacak olan etkili öğretmeyi sağlamak anlamına gelmektedir. 5. Mesleki Beklentilerin Karşılanması: BİLSEM’de öğretmen olmak, mesleki anlamda öğretmenin doyuma ulaşması anlamına gelmektedir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda ulaşılan sonuçlar ve bu sonuçlardan hareketle öneriler sunulmuştur. BEYANIi ÖZGEÇMİŞii ÖNSÖZiii ÖZETv ABSTRACTvi İÇİNDEKİLERvii KISALTMALAR LİSTESİix TABLOLAR LİSTESİx 1. GİRİŞ1 1.1. Problem Durumu1 1.2. Araştırmanın Amacı4 1.3. Araştırmanın Önemi4 1.4. Araştırmanın Sınırlılıkları5 1.5. Sayıltılar5 1.6. Tanımlar5 2. ALANYAZIN7 2.1. Kavramsal Çerçeve ve İlgili Araştırmalar7 2.1.1. Zekâ ve Özel Yetenekli Öğrenci7 2.1.2. Özel Yetenekli Öğrencinin Zihinsel Özellikleri10 2.1.3. Özel Yetenekli Öğrencinin Sosyal ve Duygusal Özellikleri12 2.1.4. Özel Yetenekli Öğrencinin Eğitimi15 2.1.5. Bilim ve Sanat Merkezi16 2.1.6. Özel Yetenekli Öğrencinin Öğretmeninin Özellik ve Yeterlikleri17 2.2. İlgili Araştırmalar26 2.2.1. Yurt İçinde Yapılan Araştırmalar26 2.2.2. Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar32 3. YÖNTEM36 3.1. Araştırma Yöntemi36 3.2. Çalışma Grubu37 3.3. Veri Toplama Araçları38 3.4. Verilerin Toplanması39 3.5. Veri Analizi39 4. BULGULAR VE YORUMLAR41 4.1. Özel Yetenekli Öğrencilerin Öğretmeni Olmanın Anlamına İlişkin Bulgular41 4.1.1. Sınırlanma, Zorlanma43 4.1.2. Yenilikçi Öğretmen Olma56 4.1.3. Mentör Olma65 4.1.4. Etkili Öğretme75 4.1.5. Mesleki Beklentilerin Karşılanması86 5. SONUÇ, TARTIŞMA VE ÖNERİLER100 5.1. Sonuç100 5.2. Tartışma101 5.3. Öneriler110 5.3.1. Öğretmenler İçin Öneriler110 5.3.2. Araştırmacılar İçin Öneriler110 5.3.3. Politika Yapıcılara Öneriler111 KAYNAKÇA112 EKLER119 EK:1 MEB Araştırma İzin Belgesi119 EK: 2 Analiz Sürecinde Elde Edilen Anlam Birimlerinin Dönüştürülmesi ve Ulaşılan Yapı Bileşeni Örneği122
EXAMINATION OF PROFESSIONAL EXPERIENCES OF TEACHERS TEACHING GIFTED&TALENTED STUDENTS: A PHENOMENOLOGICAL STUDY ON THE MEANING OF BEING A TEACHER AT BİLSEM. In this study,ıt was aimed to reveal how teachers who work in science and art center make sense being a teacher of gifted students thr0ugh their experience. In this study based on qualitative research desing, phenomenology desing was utilized. Sample for the current study was consisted of 15 teachers who work in the science and art center (BİLSEM). Sample was determined by employing purposive sampling technique. Data for this study were obtained by interview technique and in the interviews, interview form, which is based on semi-structured and open-ended was used. Laddering ouestions depending on participants responses were used to reveal structure and core of meaning of teacher and teaching experience. It was attempted to reach structure of teachers’s experience who work in the BİLSEM by analyzing research data. Process which was followed during analysis: 1. Stage ‘ Bracketing (An act of suspending judgement, knowledge, thınking, attitudes, values during analysis by researchher). 2. Phase phenomenological reduction ( identify basic charateristics and meaning units related to the experience which is laid in the interview protocols). 3. Phase Imaginative variation ( revealing phenomenon’ structurel themes by deriving meaning units) 4. Phase A system Syntnesising meaning and core was followed ıt was determined that structure and core for phenemon of being a teacher in BİLSEM comprised of five components according to results obtained from the data. These components are: “ restriction-coercion”, “being a innovator teacher”, “being a mentor”, “effective teaching and adressing professional expectations”. 1) Restriction Coercion being a teacher in BİLSEM means restricting by coercion at the same time. 2) Being a innovator teacher: being a teacher in BİLSEM requires to renew yourself contiounously and various areas. 3) Being a mentor: Being a teacher in the BİLSEM requires to experience mutual development process with students and play a mentor role which enable to be effective in students’ life with the help of active quidance. 4)Effective Teaching: being a teacher in BİLSEM means to have an interdisciplinary approach and different point of view and in this context they have to provide effective teaching for students’ cognitive and emotional developments. 5) Adressing Professional expections: being a teacher in an a BİLSEM means to satisty teachers with regard to their professional career. Recommendantions based on the results obtained from the research was presented. BEYANIi ÖZGEÇMİŞii ÖNSÖZiii ÖZETv ABSTRACTvi İÇİNDEKİLERvii KISALTMALAR LİSTESİix TABLOLAR LİSTESİx 1. GİRİŞ1 1.1. Problem Durumu1 1.2. Araştırmanın Amacı4 1.3. Araştırmanın Önemi4 1.4. Araştırmanın Sınırlılıkları5 1.5. Sayıltılar5 1.6. Tanımlar5 2. ALANYAZIN7 2.1. Kavramsal Çerçeve ve İlgili Araştırmalar7 2.1.1. Zekâ ve Özel Yetenekli Öğrenci7 2.1.2. Özel Yetenekli Öğrencinin Zihinsel Özellikleri10 2.1.3. Özel Yetenekli Öğrencinin Sosyal ve Duygusal Özellikleri12 2.1.4. Özel Yetenekli Öğrencinin Eğitimi15 2.1.5. Bilim ve Sanat Merkezi16 2.1.6. Özel Yetenekli Öğrencinin Öğretmeninin Özellik ve Yeterlikleri17 2.2. İlgili Araştırmalar26 2.2.1. Yurt İçinde Yapılan Araştırmalar26 2.2.2. Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar32 3. YÖNTEM36 3.1. Araştırma Yöntemi36 3.2. Çalışma Grubu37 3.3. Veri Toplama Araçları38 3.4. Verilerin Toplanması39 3.5. Veri Analizi39 4. BULGULAR VE YORUMLAR41 4.1. Özel Yetenekli Öğrencilerin Öğretmeni Olmanın Anlamına İlişkin Bulgular41 4.1.1. Sınırlanma, Zorlanma43 4.1.2. Yenilikçi Öğretmen Olma56 4.1.3. Mentör Olma65 4.1.4. Etkili Öğretme75 4.1.5. Mesleki Beklentilerin Karşılanması86 5. SONUÇ, TARTIŞMA VE ÖNERİLER100 5.1. Sonuç100 5.2. Tartışma101 5.3. Öneriler110 5.3.1. Öğretmenler İçin Öneriler110 5.3.2. Araştırmacılar İçin Öneriler110 5.3.3. Politika Yapıcılara Öneriler111 KAYNAKÇA112 EKLER119 EK:1 MEB Araştırma İzin Belgesi119 EK: 2 Analiz Sürecinde Elde Edilen Anlam Birimlerinin Dönüştürülmesi ve Ulaşılan Yapı Bileşeni Örneği122
EXAMINATION OF PROFESSIONAL EXPERIENCES OF TEACHERS TEACHING GIFTED&TALENTED STUDENTS: A PHENOMENOLOGICAL STUDY ON THE MEANING OF BEING A TEACHER AT BİLSEM. In this study,ıt was aimed to reveal how teachers who work in science and art center make sense being a teacher of gifted students thr0ugh their experience. In this study based on qualitative research desing, phenomenology desing was utilized. Sample for the current study was consisted of 15 teachers who work in the science and art center (BİLSEM). Sample was determined by employing purposive sampling technique. Data for this study were obtained by interview technique and in the interviews, interview form, which is based on semi-structured and open-ended was used. Laddering ouestions depending on participants responses were used to reveal structure and core of meaning of teacher and teaching experience. It was attempted to reach structure of teachers’s experience who work in the BİLSEM by analyzing research data. Process which was followed during analysis: 1. Stage ‘ Bracketing (An act of suspending judgement, knowledge, thınking, attitudes, values during analysis by researchher). 2. Phase phenomenological reduction ( identify basic charateristics and meaning units related to the experience which is laid in the interview protocols). 3. Phase Imaginative variation ( revealing phenomenon’ structurel themes by deriving meaning units) 4. Phase A system Syntnesising meaning and core was followed ıt was determined that structure and core for phenemon of being a teacher in BİLSEM comprised of five components according to results obtained from the data. These components are: “ restriction-coercion”, “being a innovator teacher”, “being a mentor”, “effective teaching and adressing professional expectations”. 1) Restriction Coercion being a teacher in BİLSEM means restricting by coercion at the same time. 2) Being a innovator teacher: being a teacher in BİLSEM requires to renew yourself contiounously and various areas. 3) Being a mentor: Being a teacher in the BİLSEM requires to experience mutual development process with students and play a mentor role which enable to be effective in students’ life with the help of active quidance. 4)Effective Teaching: being a teacher in BİLSEM means to have an interdisciplinary approach and different point of view and in this context they have to provide effective teaching for students’ cognitive and emotional developments. 5) Adressing Professional expections: being a teacher in an a BİLSEM means to satisty teachers with regard to their professional career. Recommendantions based on the results obtained from the research was presented. BEYANIi ÖZGEÇMİŞii ÖNSÖZiii ÖZETv ABSTRACTvi İÇİNDEKİLERvii KISALTMALAR LİSTESİix TABLOLAR LİSTESİx 1. GİRİŞ1 1.1. Problem Durumu1 1.2. Araştırmanın Amacı4 1.3. Araştırmanın Önemi4 1.4. Araştırmanın Sınırlılıkları5 1.5. Sayıltılar5 1.6. Tanımlar5 2. ALANYAZIN7 2.1. Kavramsal Çerçeve ve İlgili Araştırmalar7 2.1.1. Zekâ ve Özel Yetenekli Öğrenci7 2.1.2. Özel Yetenekli Öğrencinin Zihinsel Özellikleri10 2.1.3. Özel Yetenekli Öğrencinin Sosyal ve Duygusal Özellikleri12 2.1.4. Özel Yetenekli Öğrencinin Eğitimi15 2.1.5. Bilim ve Sanat Merkezi16 2.1.6. Özel Yetenekli Öğrencinin Öğretmeninin Özellik ve Yeterlikleri17 2.2. İlgili Araştırmalar26 2.2.1. Yurt İçinde Yapılan Araştırmalar26 2.2.2. Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar32 3. YÖNTEM36 3.1. Araştırma Yöntemi36 3.2. Çalışma Grubu37 3.3. Veri Toplama Araçları38 3.4. Verilerin Toplanması39 3.5. Veri Analizi39 4. BULGULAR VE YORUMLAR41 4.1. Özel Yetenekli Öğrencilerin Öğretmeni Olmanın Anlamına İlişkin Bulgular41 4.1.1. Sınırlanma, Zorlanma43 4.1.2. Yenilikçi Öğretmen Olma56 4.1.3. Mentör Olma65 4.1.4. Etkili Öğretme75 4.1.5. Mesleki Beklentilerin Karşılanması86 5. SONUÇ, TARTIŞMA VE ÖNERİLER100 5.1. Sonuç100 5.2. Tartışma101 5.3. Öneriler110 5.3.1. Öğretmenler İçin Öneriler110 5.3.2. Araştırmacılar İçin Öneriler110 5.3.3. Politika Yapıcılara Öneriler111 KAYNAKÇA112 EKLER119 EK:1 MEB Araştırma İzin Belgesi119 EK: 2 Analiz Sürecinde Elde Edilen Anlam Birimlerinin Dönüştürülmesi ve Ulaşılan Yapı Bileşeni Örneği122