Kurumsal karbon ayak izi azaltımı kapsamındaki inovatif çalışmaların karşılaştırılması ve sürdürülebilirlik odaklı özgün karar verme metodu geliştirilmesi

Abstract

Kurumsal karbon ayak izi azaltımı kapsamındaki inovatif çalışmaların karşılaştırılması ve sürdürülebilirlik odaklı özgün karar verme metodu geliştirilmesi Günümüzde hangi branştan olursa olsun gerçekleştirilen bilimsel çalışmaların sürdürülebilir bir dünya için belirlenmiş olan 17 küresel amaç doğrultusunda sağladığı katkı bir kriter olarak değerlendirilmektedir. Söz konusu doğrultuda katkı sağlamak elbette her bir kurumun, akademik branşın, devletin ve kişinin görevi durumundadır. Bu çerçeveden bakıldığı zaman sürdürülebilirlik uygulamalarının çok fazla kritere ve çok fazla paydaşa sahip olduğu da görülmektedir. Temel amaçlarından bir tanesi verimi artırmak olan sürdürülebilirlik odaklı yönetişim yaklaşımının, sahip olduğu kompleks yapıdan dolayı ilk olarak kendi yapısındaki ve karar mekanizmalarındaki verimli işleyişin sağlanması ve doğru adımların atılması maksadıyla öncelikle doğru kararların verilmesi gerektiği görülmektedir. Bu noktada enerji, imalat, ısı proses, konstrüksiyon, otomotiv, iklimlendirme gibi çeşitli dallara sahip olan ve çok geniş bir alana hitap eden makine mühendisliği anabilimi içerisinde kendisine yer edinmiş olan ve lisansüstü eğitiminde dersi verilmekte olan çok kriterli karar verme yaklaşımı son derece önemli ve kritik bir yer tutmaktadır. Gerçekleştirilen tez çalışmasında sürdürülebilirlik kavramının mevcut formuna ulaşma süreci kapsamlı olarak ele alınmıştır. Devamında Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi’nde işlem görmekte olan, çeşitli sektörlerde hizmet vermekte olan 10 farklı kurumsal firmanın 5 yılda gerçekleştirmiş olduğu çalışmalar, inovasyon faaliyetleri ve performans verileri incelenmiştir. Firmaların finansal ve çevresel sürdürülebilirlik çıktıları çok kriterli karar verme yaklaşımı ile ve inovasyon odaklı olarak değerlendirilmiş olup ardından geliştirilmiş olan özgün çok kriterli karar verme yöntemi ile aynı performans çıktılarını sağlayan kurumsal politikaların analizi ve sürdürülebilirlik kriterlerinin birbirine olan etki analizi arasında ilişkilendirme yapılma imkanı sağlanmıştır. Bu sayede karar vericiler, politika yapıcılar ve uygulayıcılar arasındaki öznel niteliğe sahip olan süreçlerin, nesnel bir yaklaşımla ve matematize edilerek analiz edilmesi sağlanmıştır. Söz konusu yaklaşım ile elde edilen veriler ve kalıplar sayesinde tüm kişi ve kurumların sahip oldukları koşullar ve belirledikleri hedef doğrultusunda sürdürülebilirlik performanslarına azami katkı sağlayacak kararları vermeleri sağlanacaktır. Zira bilindiği üzere toplam kalite yönetimi yaklaşımının temelini amaca uygunluk oluşturmaktadır.

İnvestigation comparison of innovative studies within the scope of corporate carbon footprint reduction and developing a sustainability oriented novel decision-making method Today, the contribution of scientific studies, regardless of branch, to the 17 global goals determined for a sustainable world is evaluated as a criterion. Of course, it is the duty of each institution, academic branch, state and individual to contribute in this direction. When viewed from this perspective, it can be seen that sustainability practices have too many criteria and too many stakeholders. Due to the complex structure of the sustainability-oriented governance approach, one of the main objectives of which is to increase efficiency, it is seen that the right decisions must be made first in order to ensure the efficient functioning of its structure and decision-making mechanisms and to take the right steps. At this point, the multi-criteria decision-making approach, which has gained a place within the department of mechanical engineering, which has various branches such as energy, manufacturing, heat process, construction, automotive, air conditioning and appeals to a wide range of fields, and is taught in postgraduate education, is extremely important and critical with place it holds. In the thesis study, the process of reaching the current form of the concept of sustainability was discussed comprehensively. Subsequently, the studies, innovation activities and performance data of 10 different corporate companies serving in various sectors, traded in the Borsa Istanbul Sustainability Index, were examined in 5 years. The financial and environmental sustainability outcomes of the companies were evaluated with a multicriteria decision-making approach and innovation-oriented, and then, with the original multi-criteria decision-making method developed, it was possible to make a correlation between the analysis of corporate policies that provide the same performance outcomes and the impact analysis of sustainability criteria on each other. In this way, the subjective processes between decision makers, policy makers and practitioners were analyzed with an objective approach and mathematical analysis. Thanks to the data and patterns obtained with this approach, all individuals and institutions will be enabled to make decisions that will maximize their sustainability performance in line with their conditions and the goals they have set. As it is known, the basis of the total quality management approach is fitness for purpose.