LATİN AMERİKA’DA ÖRTÜŞEN BÖLGESELCİLİK

Abstract

20. yüzyılın ortalarından itibaren var olmaya başlayan ve Soğuk Savaş sonrası dönemde görünürlüğü, bilinirliği ve etkinliği artan bölgeselcilik hareketleri, uluslararası siyaset arenasında önemli bir yere sahiptir. 1992 yılında imzalanan Maastricht Anlaşması ile Kıta Avrupası’nın en önemli bölgesel örgütünün Avrupa Birliği’ne evrilerek başta ekonomik alan olmak üzere çeşitli konularda başarıya ulaşmış olması, diğer bölgelerde yer alan ülkeleri de bölgeselcilik hareketlerine katılmaya sevk etmiştir. Bu bölgelerden bir tanesi de Latin Amerika’dır. Coğrafi keşifler ile birlikte İspanyolların ve Portekizlilerin egemenliği altında yaşayan Latin Amerika toplumu, zaman içerisinde parçalı bir karaktere bürünmüş ve bölgede çeşitli ülkeler oluşmaya başlamıştır. 19. yüzyıldan itibaren bağımsızlıklarını elde etmeye başlayan Latin Amerika ülkeleri, bölgenin ve sonrasında küresel arenanın yeni hegemon devleti olan Amerika Birleşik Devletleri’ne karşı bir araya gelme arzusu gütmeye başlamışlardır. İlk olarak Simon Bolivar tarafından dile getirilen bu düşünceler, 20. yüzyılda bölgesel örgütlerin çatısı altında uygulamaya dökülmeye çalışılmıştır. Ancak, bölgede birçok benzer konulara hitap eden ve bu konularda farklı normları benimseyen örgütler ortaya çıkmıştır. Bu durum literatürde örtüşen bölgeselcilik olarak yer almaktadır. Bu çalışmada Latin Amerika’da yer alan bölgesel örgütler olan MERCOSUR, ALBA, UNASUR ve CELAC örtüşen bölgeselcilik çerçevesinde incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken, içerik analizi ve karşılaştırmalı yöntem ile örgütlerin resmi dokümanları irdelenerek hitap ettiği konular saptanmıştır. Devamında örgütlerin etkinlik düzeyleri sırasıyla fenemoloji ve detaylı veri analizi yöntemleri ile ekonomik ve politik düzlemde analiz edilmiştir. Ekonomik düzlemde örgütlerin ekonomik entegrasyonun birincil amacı olan örgüt içi mal ve hizmet dolaşım hacmi ile bu hacmin hem Latin Amerika ölçeğinde hem de küresel ölçekte oranlaması incelenmiştir. Politik düzlemde örgüt üyelerinin uluslararası meselelerde ortak bir şekilde hareket edip etmedikleri, Birleşmiş Milletler Genel Meclisi’nde verdikleri oylar saptanarak ortaya koyulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda, analiz birimleri olan dört örgütün örtüşen bölgeselcilik kapsamına girdiği tespit edilmiştir.

Regionalism movements that emerged in 20th century and increased its visibility, awareness and effectiveness in post-Cold War era have critical position in international arena. Along with success of European Union, especially in economic field, through Maastricht Agreement signed in 1992, had led to involvement of other countries in various regions into regionalism movements. Latin America is also one of these regions. After geographical discoveries, communities of Latin America had lived under control of the Spanish and the Portuguese. In the course of time, the region had tranformed into sectional character. As of 19th century, Latin American countries started to obtain their independencies. Then, these countries initiated to come together against the United States that has become hegemonic power of the region. Unification ideas on the region were firstly uttered by Simon Bolivar in the 19th century; those ideas concretized under various regional organizations in the 20th century. This issue is called as overlapping regionalism in the literature. In this paper, MERCOSUR, ALBA, UNASUR and CELAC, that are regional organizations established in Latin America, had been scrutinized within the context of overlapping regionalism. First, their founding treaties and other official documents is analyzed through comparative method and content analysis in order to determine subjects and fields that they are interested in. Then, efficiency level of these organizations is investigated within two aspects as economical and political dimensions via phenomenology and detailed data analysis methods. For this, trade volume of intra-organizational is examined and we find that member countries in all organizations, except for ALBA, increased their trade volume under their scope. On the other hand, we analyze each organization whether they act in common direction on international issues through their voting behaviours within the United Nations General Assembly (UNGA). In this sense, the most ideological organization, ALBA was the most successful establishment among them. While MERCOSUR was in the second place, CELAC had the worst record. When Venezuela was taken out from MERCOSUR, and Bolivia and Venezuela were excluded from UNASUR; common voting behaviour rate of these two organizations increased. Pure consensus rate rose from 66% to 77% In MERCOSUR and from 58% to 60% in UNASUR. The same issue is also valid in ALBA. When we only examine the voting preferences of the ALBA-quartet, Bolivia-Cuba-Nicaragua-Venezuela, we observe that their cohesion increased to %99 in pure consensus, to %100 in abstained consensus. However, this was not valid for CELAC because of including different member states from various political understanding. As a result of investigation of political dimension through UNGA voting records, at first ALBA was the most coherent organization. Secondly, when the ideological convergence of member states increased, their voting behaviour resembled each other. The last but not least, if the scope of regional organizations increases, their level of convergence on international issues decreases. As a result, we can affirm that there is overlapping regionalism among regional organizations in Latin America. This situation creates some struggles for these entities due to having same members and implying different norms in same subjects. In consequence, while entities were successful in creation of intraorganizational movements of goods and products, they were distant from pure consensus in political term.