Dünyada ve Türkiye’de elektronik ticaret

Abstract

Ticaretin dijital bir platforma taşınması ile oluşan elektronik ticaret (e-ticaret, e-commerce) toplumların sosyal ekonomik, hukuksal ve finansal yapılarında köklü değişimlere neden olmuş ve bu yapıların yeniden sorgulanmasını gündeme getirmiştir. Teknolojinin baş döndüren hızı sayesinde, yalnızca yüzyıl öncesine kadar hayal bile edilemeyen pek çok olgu, gündelik yaşamımızın ayrılmaz bir unsuru olmuştur. Artık klasik üretim faktörleri olan; sermaye, emek ve doğal kaynaklar ikinci plana düşerken, bilgi ve teknoloji kavramları insanoğlunun en değerli varlığı haline gelmiştir. Bireysel ticari zeminler, yerlerini günde 24 saat ve yılda 365 gün durmaksızın çalışan küresel piyasalara bırakmaktadır. Para; ışık hızında hareket ederken, yatırımcılar sınırsız miktardaki fonları bir anda istedikleri yerlere aktarabilmektedir. Bu değişimler hem bireyleri hem toplumları derinden etkilemekte ve dünyanın küreselleşme olarak adlandırılan yeni yapıya doğru ilerleyişine ivme kazandırmaktadır. Elektronik ticaret uluslararası ve ulusal düzeyde yapılan yoğun çalışmalarla sürekli gündemdedir. Ancak karmaşık yapısının doğal bir sonucu olarak hiçbir ülkede henüz terminoloji ve altyapının tam anlamıyla yerleşmiş bulunduğunu, hukuki ve finansal yapının tamamlanmış olduğunu söylemek mümkün değildir. Bu çalışmada hızlı teknolojik gelişmelerin ve dijital yaşam standartlarının ekonomi ve ticareti sürüklediği yeni yapının dünyada ve Türkiye özelinde irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle çalışma yedi ana başlık altında yer alan bölümlerle sınırlandırılmış olup her bir bölümde özetle şu konular incelenmiştir: Birinci bölümde; çalışmanın kapsamı giriş ana başlığı ile ortaya konulmuş ve özetle konunun genel çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ; yeni ekonomik platformun oluşumunda en belirleyici unsur olan internet ele alınmış oluşumu, gelişime safhaları, yapısı ayrıntılı bir şekilde incelenmiş istatistiksel veriler ve ileriye yönelik tahminler göz önünde bulundurularak dünyadaki ve ülkemizdeki konumu değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde; bu çalışmanın omurgasını oluşturan ve ticaretin yeni yönü olarak değerlendirdiğimiz elektronik ticaret kavramı ele alınarak ; tanımı, oluşumu, kapsamı, gerçekleşme biçimleri ve bu ticaretin tarafları üzerinde durulmuş, elektronik ticarette ödeme araçları ayrıntılı bir şekilde incelenmiş, elektronik ticaretin finans dünyamıza kazandırmış olduğu yeni bir olgu olarak internet bankacılığı kavramı analiz edilmiştir. Son olarak elektronik ticaretin farklı etkileri alt başlıklarla değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde; dünyadaki elektronik ticaret hacmini ortaya koyabilmek amacıyla sayısal verilere yer verilmiş, elektronik ticaretin yaygınlaşma trendine paralel olarak oluşturulan bölgesel ve uluslararası kuruluşlar ele alınmıştır. Bu kapsamda Avrupa Birliği, OECD, G8, uluslararası oluşumlarının konuyla ilgili çalışmaları incelenmiş, Birleşmiş Milletler'in alt organizasyonlarla elektronik ticareti ne denli önemesediği ortaya konmuştur. Beşinci bölümde; öteden beri incelenen elektronik ticaret olgusu ülkemiz özelinde ele alınmış ve bu çerçevede elektronik ticaretin ülkemizdeki hacmi sayısal verilerden yararlanılarak ortaya konulmuştur. Ayrıca ülkemizde elektronik ticaretin olması gereken düzeye çıkarılabilmesi amacıyla çalışmalar yürüten kuruluşlara değinilerek elektronik ticaretin yaygınlaştırılabilmesi ve özendirilmesi için yapılması gereken teknik çalışmalar, hukuki düzenlemeler, uluslararası uyum çalışmaları anılan başlıklar altında değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde; elektronik ticarette karşılaşılan ve karşılaşılması muhtemel olan sorunlar ayrıntılı şekilde incelemeye alınmıştır. Bu bağlamda teknik altyapı eksiklikleri ve yeryüzünde ülkesel/ bölgesel koşulların kısıtlayıcı etkisi üzerinde durulmuş, elektronik ticaretin en büyük handikapı olan güvenlik sorunu detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Bu çerçevede uluslararası güvenlik standartları, onay kurumu çalışmaları, elektronik (sayısal) imza olgusu ile ilgili gerçekleştirilen çalışmalar analiz edilmiştir. Son olarak hukuk sistemlerindeki elektronik ticarete ilişkin suç ve ceza yapılanması değerlendirilmiş uluslararası ilke ve standartlara değinilerek elektronik ticarette vergilendirme sorunlarının altı çizilmiştir. Yedinci ve son bölümde ise; sonuç ana başlığı altında genel bir değerlendirmeye yer verilmiştir.Electronic commerce (e-commerce) is a very popular and usually on the agenda owing to the national and international studies. But it is not true to say that; the terminology and infrastructure of e-commerce is complated as a consequence of its structure. In addition, financial and juridical structure of it is also incompleted. The main aim of this study is to search the structure of electronic commerce which emerge with the advent of fast technological and digital developments. Therefore, the study is divided into seven main parts. In each part, the subjects were mentioned briefly as following: In the 1st part: The general framework of the topic has been presented under the title of Introduction In the 2nd part: The Internet, which is the most outstanding factor in the new economic platform has been covered. The emergence, the structure and the development of Internet are explained widely. The situation of Internet both in Turkey and in the world is evaluated in terms of statistical data and future expectations. In the 3rd part: We focused on e-commerce and its functions as a main topic of this study. We defined it and tried to explain that; how it is evaluate from past to present. We also deal with the scope of e-commerce and tools of payment in e-commerce. We analyse Internet banking as a new concept in financial world. Finally we presented advantages and disadvantages of e-commerce, under different titles. In the 4th part: Numerical data was used to explain the capacity of e-commerce in the world. Furthermore, we studied regional and international institutions emerged with spread of e-commerce. For this purpose; the studies of EU, OECD, G8, UN and the other international organisations were examined. In the 5th part: E-commerce, particularly in our country, Turkey, is examined. The capacity of e-commerce in Turkey is discussed by using numerical data. In addition to this we compiled some suggestions under the titles of technical works, arrangements in law and adaptation of international market, to improve e-commerce, and attract people's attention into this sector. In the 6th part: We search problems deeply in e-commerce. So we focused on inefficiency of infrastructure and restrictions, which stemmed from regional and national conditions. Security, which is the most essential problem of e-commerce is taken into consideration. In this sense, the studies that were related to international security standards, certificate authority and digital signature were analysed. Finally, we search Turkish law system about e-commerce. We also tried to show taxation problems by using international rules and standards. In the 7th part: As a last part we concluded this study under the title of Conclusion