İbâziyye'de kıraat tasavvuru

Abstract

Kur’an kıraatleri, farklı okuyuşların söz konusu olduğu zamandan günümüze değin çeşitli şekillerde incelenmiş ve muhtelif çalışmalara konu edilmiştir. Çalışmadan hedeflenen amaç, günümüzde varlığını sürdüren ekollerden olan İbâzîlerin kıraatlere bakışlarını incelemek, konuyla ilgili genel kıraat yaklaşımından farklılıkları veya örtüşen noktaları ortaya koymaktır. Araştırmamız üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmada esas alınan başlıca İbâzî âlimler ve onların tanıtıldığı giriş kısmından sonra birinci bölümde İbâzîliğin tarihsel serencamı ana hatlarıyla ele alınmıştır. İkinci bölümde İbâzıyye’nin öne çıkan âlimlerinin tefsir, kıraat, ulûmü’l-Kur’an tarzı eserlerinde yer verdikleri kıraatler, Arap dili-kıraat ilişkisi temelinde çeşitli başlıklarla incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kıraatin temel konularından olan yedi harf, Mushaf imlası, lahn gibi meselelere bakış açıları; İbâzîlerin kıraatleri nakletme metotları ve kıraatleri işleme tarzlarının örnekler yardımıyla tespit ve tahlili yapılmıştır. Çalışmada İbâzî âlimlerle kendilerinden önceki ve sonraki diğer İslâm âlimlerinin eserlerindeki kıraate dair bilgiler mukayeseli olarak ele alınmış, bu bilgilerden hareketle onların kıraatlere dair yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca İbâzî âlimlerle diğer ulemâ arasında kıraat ihtilafları bağlamında ayrışan ve örtüşen yönler karşılaştırma yöntemiyle işlenmiştir.

The Qur’anic qiraats have been analyzed in various ways and have been the subject of various studies from the time when different qiraats were in question until today. The aim of the study is to examine the views of the Ibāzīs, one of the schools that continue to exist today, and to reveal the differences or overlapping points from the general qiraat approach on the subject. This research consists of three parts. After the introduction of the main Ibāzī scholars and their introductions, the first chapter outlines the historical journey of Ibâziyya. In the second part, the qiraats that the prominent Ibâziyya scholars included in their works on tafsîr, qiraat, and ulûm al-Qur’ân were analyzed under various headings on the basis of the relationship between Arabic language and qiraat. In the third part, their perspectives on issues such as the seven letters, Mushaf orthography, and lahn, which are among the basic issues of qiraat, and the Ibâzîs’ methods of transmitting the qiraats and their way of processing the qiraats are identified and analyzed with the help of examples. In this study, the information on qiraat in the works of the Ibâzî scholars and other Islamic scholars before and after them is discussed comparatively, and their approaches to qiraat are tried to be determined based on this information. In addition, the differences and overlaps between the Ibâzî scholars and other scholars in the context of qiraat disputes are analyzed by comparative method.