Finansal kriz riskini azaltabilecek küresel mali araçlara yönelik ortak karar alma problemleri ve olası çözümler

Abstract

nansal Krizler, Ortak Karar Alma, Oyun Teorisi ÖZET FİNANSAL KRİZ RİSKİNİ AZALTABİLECEK KÜRESEL MALİ ARAÇLARA YÖNELİK ORTAK KARAR ALMA PROBLEMLERİ VE OLASI ÇÖZÜMLER Küreselleşmenin de etkisiyle, 1980’lerden itibaren hız kazanan sermaye hareketlerinden faydalanmak isteyen gelişmekte olan ülkelerin, makroekonomik sorunlarını çözmeksizin mali piyasalarını serbestleştirmeleri ve bütün kontrolleri kaldırmaları, ekonomik yönden son derece kırılgan olan bu ülkelerin sıklıkla finansal krizlerle yüzleşmelerine sebep olmaktadır. Bir finansal krizin ardından, başta bankalar olmak üzere, ülkenin tüm ekonomik birimleri olumsuz etkilenmekte, ulusal paranın devalüasyonu, ekonomik küçülme, ekonomi politikalarında radikal değişikliklere gidilmesi, sabit kur sisteminin terk edilmesi, gelir dağılımında bozulma, işsizlik oranlarında artış, iktidar değişiklikleri ve toplumsal çalkantılara varan ağır depresyonlar yaşanabilmektedir. Krizden çıkmakta zorlanan ülkeler, IMF gibi uluslararası kurum ve kuruluşlardan yardım istemekte, ancak bu kurumların önerdikleri politikalar da yaşanan deneyimlerle tatmin edici olamamaktadır. Üstelik bu kurumların belli ülke grupları ve ABD taraflı izledikleri politikalar da, tüm dünya nezdinde kredibilitelerinde önemli kayıplara yol açmıştır. Son yaşanan 2008 Küresel Krizi ile birlikte, finansal krizlerin sadece ekonomik yönden daha zayıf olan gelişmekte olan ülkelerin değil, aynı zamanda gelişmiş ülkelerin de bir sorunu olduğu ve artık küresel bir sorun olan krizlerden ancak küresel ortak karar alma çalışmaları sayesinde korunulabileceği tüm ülkelerce kabul edilmektedir. Bu çerçevede, çalışmada öncelikle finansal krizlerin nedenleri, kriz göstergeleri ve krizlerin olumsuz etkileri üzerinde durulmuştur. Ardından, Doğu Asya ülkeleri (Tayland, Filipinler, Güney Kore, Malezya ve Endonezya), Latin Amerika Ülkeleri (Meksika, Brezilya, Arjantin ve Şili), Rusya ve Türkiye’de yaşanan finansal kriz deneyimleriyle son yaşanan 2008 Küresel Krizi incelenmiştir. Küresel ortak karar alma çerçevesinde, “Uzlaşma Komisyonu” önerisi getirilmiş, bu komisyonun ortak karar alma çalışmaları esnasında, çıkar grupları arasında yaşanacak çatışmaları nasıl aşabileceği konusuna Oyun Teorisi kuralları çerçevesinde cevap aranmaya çalışılmıştır. Key Words : Financial Crisis, Codecision, Game Theory

CODECISION PROBLEMS RELATED TO GLOBAL FISCAL INSTRUMENTS WHICH ARE USED TO DECREASE FINANCIAL CRISIS AND POSSIBLE SOLUTIONS International capital inflows increased dramatically since 1980’s. Most of the developing countries were eager to welcome this source. However, liberalization of their financial markets and abolishing all the capital controls without solving their macroeconomical problems resulted in confronting with the financial crisis because of their weak economical conditions. After a financial crisis, all economical units of the country, starting with the banks are affected. Besides, devaluation of the national currency, increase of budget deficit, radical changes in economical politics, increasing unemployement and even caos in the society are other severe effects of it. At first, the countries which face with a financial crisis try to overcome the problem by themselves, but mostly it’s very hard for them because of their weak economical conditions. So, they apply to international organizations such as IMF to get support. However, those institutions are far from satisfying the expectations. After the 2008 Global Crisis, it was clearly understood that financial crisis is not only the problem of developing countries but also the developed ones’. And also, it’s the only way to apply codecisioning to overcome this global problem. In this perspective, the causes and effects of financial crisis and crisis indicators have included the study. In this regard, countries that faced with financial crisis such as East-Asia countries, Latin American Countries were examined. To help the codecisioning an “Agreement Commusion” was offered. Besides, operation of the commusion and applications of Game Theory were also included to the study to find out solutions to the disputes.