Çok uluslu şirketler ve gelişmekte olan ülke ekonomilerine etkileri : Türkiye örneği

Abstract

Küreselleşme dünyanın ekonomik açıdan entegre olmasına, sermayenin, mal vehizmetlerin, işgücünün, teknolojinin ulusal sınırları aşmasına imkan vermiştir.Uluslararası ekonomik kurumlar, bölgesel ticaret sistemleri ve çok uluslu şirketlerküreselleşme sürecinin önemli aktörleri olarak ortaya çıkmış, üretim, ticaret ve finansküresel nitelik kazanmıştır. 1980’lerde tüm dünyada yaygınlaşan neoliberal iktisatpolitikaları da bu süreci hızlandırmıştır. Bu dönemde spekülatif sermaye hareketlerininartması gelişmekte olan ülkelerin uluslararası sermaye hareketleriniserbestleştirmesiyle sonuçlanmış, ekonomik büyüme ve kalkınmaları için yeterli kaynağıolmayan gelişmekte olan ülkeler doğrudan yabancı yatırım çekebilme çabası içerisinegirmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, küreselleşmenin önemli aktörlerinden biri olançok uluslu şirketlerin gelişmekte olan ülke ekonomilerine etkilerini incelemek vegelişmekte olan ülkeler ile Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımların mevcut durumunudeğerlendirerek etkilerini ortaya koymaktır. Türkiye’ye gelen doğrudan yabancıyatırımların payı oldukça düşüktür. Doğrudan yabancı yatırımlar belirli bölgelerarasında hareket etmekte, doğrudan yabancı yatırımlar için tercih edilen yerler dahaçok benzer ekonomiler olmaktadır. Gelişmekte olan ülkeler çok uluslu şirketlerkarşısında sunabilecekleri kaynaklar olması durumunda avantaj elde edebilecek vedoğrudan yabancı yatırımlardan kazanç sağlayabilecektir.

Globalization allowed the world to be economically integrated, for capital,goods and services, labor, technology to surpass national borders. Internationaleconomic organizations, regional trade systems and multinational companies emergedas important actors of globalization and production, trade and finance gained globalquality. Neoliberal economy polices which became popular around the world in 1980saccelerated this process. The increase in speculative capital movements in this periodresulted with the developing countries liberalizing international capital movement, anddeveloping countries which don’t have enough resources for growth and developmentstarted to struggle for attracting foreign investment. The main objective of this study isto examine the effects of multinational companies which are important actors ofglobalization to the economies of developing countries, and to assess the current statusof the direct foreign investment in developing countries and Turkey and present theireffects. The rate of direct foreign investments to Turkey is very small. Direct foreigninvestments move between certain regions and the places which are preferred for directforeign investment mostly have similar economies. Developing countries, in the eventthat they have resources that they can offer against multinational companies, will haveadvantage and will be able to make gain from direct foreign investment.