İbn Merzuk et-Tilimsani ve izharu sıdki’l-mevedde fi şerhi’l-bürde adlı eseri (edisyon kritik)

Abstract

Hz. Peygamber için medhiye olarak yazılan kasidelerin en mükemmellerinden birisi de şair Bûsîrî'nin meşhur Kasîdetü'l-Bürde'sidir. Kasîdetü'l-Bürde hakkında yazılan değerli şerhlerden birisi de İbn Merzûk et-Tilimsânî'nin İzhâru sıdki'l-mevedde fî şerhi'l-Bürde'sidir. En hacimli şerhlerden olan eserde, Kasîdetü'l-Bürde lugat, sarf, nahiv, meânî, beyân, bedî' ve tasavvuf yönlerinden derinlenmesine incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bu sebeple sözkonusu şerhin yazmalarına dayalı olarak tahkiki ile şerh ve yazarı hakkında inceleme yapmayı doktora tez konusu olarak belirledik. Çalışma dört bölüm ve bir girişten oluşmaktadır: Girişte müellifin yaşadığı dönem ve çevre ele alındı. Bu da dört alt başlıkta incelendi: İslâm öncesi Kuzey Batı Afrika, İslâm'ın Kuzey Batı Afrika'da yayılması ve tesiri, Tilimsân Krallığı ve Tilimsân'da Fikrî Hayat. kısımdır: Birincisi İbn Merzûk'un mensup olduğu ailenin kökeni, fertleri ve Tilimsân'a göç etmesi. İkincisi Müellifin biyografisidir. İkinci bölüm üç kısımdır: Birincisi Hz. Peygamber döneminden başlayan ve Bûsîrî'ye kadar olan Hz. Peygamberin methi. İkincisi Bûsîrî'nin biyografisi. Üçüncüsü Kasîdetü'l-Bürde. Üçüncü bölümde İzhâru sıdki'l-mevedde fî şerhi'l-Bürde'nin incelemesi yapıldı. Tahkik için takip edilen metottan bahsedildi. Bu bölümler, araştırmada elde edilen sonuçlarla bitirildi. Sonuç kısmından sonra kaynak listesi ile ek kısmı yer aldı. Dördüncü bölüm ise İzhâru sıdki'l-mevedde fî şerhi'l-Bürde'nin Arapça metnine ayrıldı. İçinde özel isim, yer ve kabile isimlerinin, belâgat terimlerinin vb. unsurların yer aldığı indeksler bulunmaktadır.

As it is well known that the largest section of our old literature is about Islamic works. Amongst them are the poems which are called Qaseedat-ul-Burdah dedicated to the Prophet Muhammad(PUH). Thus they are properly known as Qaseedat-ul-Burdah Poem of the Holy Mantle. In fact there are two Qaseedah knows as Qaseedat-ul-Burdah : The first one belongs to Ka'b b. Zuhair (d.26/ 645). The second Qaseedat-ul-Burdah is by Busiri (d.695/ 1296) in Upper Egypt. This poem of Busiri, in which the love for Prophet, has been cultivated, is one of the most famous works of Islamic literature. Ibn Marzuk el-Telemsane (d.842/ 1439) is one of most important of 15th century And he is among those who wrote commenary to the Qaseedat-ul-Burdah. Ibn Marzuk el-Telemsane in this way has commentary which entitled in Ezharu sedke'l-mavaddah fe sharhe'l-Burdah. In this commenary he explains the words in Busiri's lines with respect to grammar, morphology, rhetoric, syntax and shows the literal arts. This thesis came in two parts. In the first one spoke about the poet's grateful tribute to Prophet el-Medâih en-nebevîyye in Arabic literature and works on it. After that tried to introduced Ibn Marzuk el-Telemsane's life, and especially his commentary which entitled in Ezharu sedke'l-mavaddah fe sharhe'l-Burdah. The second part, presented the text of this work together with the necessary explanations in the footnotes