Mülkiyetten bilginin kapitalist özel mülkiyetine: patent yasaları

Abstract

Bu çalışmada, patent düzenlemelerinin kapitalist üretim ve sermaye birikim sürecindeki rolü anlaşılmaya çalışılmıştır. 1990’lı yıllarda TRIPS anlaşmasının imzalanmasıyla birlikte, patent düzenlemelerinin de dahil olduğu fikri mülkiyet haklarının rolüne ilişkin önemli analizler üretilmiş ve bu konu uluslararası literatürün ilgi alanı haline gelmiştir. Fakat patent düzenlemelerinin tarihi aslında çok daha eskiye dayanmaktadır. Bu düzenlemelerin tarihsel farklılaşmasının izi sürülerek kapitalist gelişme dinamiklerini tartışmak olanaklıdır. Çalışmada patent olgusu kapitalist özel mülkiyet çerçevesinde analiz edilmiştir. Kapitalist özel mülkiyet ile özel mülkiyet arasındaki farkın, patentin işlevini anlama konusunda önemli bir rol üstlenebileceği öne sürülmektedir. Bu da aslında bilgiyle ilgili tartışmalarının taşıdığı karmaşayı aşma konusunda bir nebze kolaylık sağlamakta ve sistematik incelemeye imkan vermektedir. Çalışmada iki uluslararası patent anlaşmasına odaklanılmıştır. 1883 Paris Sözleşmesi ile Sanayi Devrimi arasındaki ilişki irdelenerek, teknolojik ilerleme ile birikim arasındaki ilişki tartışılmıştır. 1994 TRIPS Anlaşması ise hem birikimin coğrafyası hem de meta çeşitliliği çerçevesinde analiz edilmiştir. Sonuç olarak bu iki anlaşma arasında kritik bir farklılaşma olduğu öne sürülmektedir. Paris Sözleşmesi’nin imzalandığı süreç makineleşme ve niceliksel bir fark yaratma üzerinden değerlendirilebilirken, TRIPS anlaşması hem farklılaşan küresel iş bölümünü yansıtmakta hem de niceliksel bir farkın son derece önem kazandığına işaret etmektedir. Patent, Bilgi, Kapitalist Özel Mülkiyet, TRIPS, Paris Sözleşmesi

In this thesis, the role of patent regulations within the capitalist production and capital accumulation process were discussed. Upon the sign of TRIPS Agreement in 1990s, various analyses were brought out about the IPRs including patents and consequently this issue has gained importance within the international literature. However, the history of the patent regulations go back a long way. It’s possible to discuss the dynamics of capitalist development by following the historical differentiation of these regulations. In this thesis it’s asserted that the difference between private property and capitalist private property could play a part in order to understand the function of patents. Actually this would also help to get through the complexity of discussions related knowledge and enable a systematic approach. The thesis focused on two international patent agreements. First, the relation between technological development and accumulation was discussed by examining the interrelation between 1883 Paris Agreement and Industrial Revolution. Then, 1994 TRIPS Agreement was analyzed within the context of both geography of accumulation and the commodity variations. Eventually, it was set forth that there is a critical difference between those two agreements. While the background of Paris Agreement could be evaluated in terms of mechanization and the quantitative difference, TRIPS agreement both reflects the differentiation of global division of labor and points out that the qualitative difference has recently gained an importance. Key Words: Patent, Knowledge, Capitalist Private Property, TRIPS, Paris Agreement