Foucault’nun Yöntemi: Hakikatin Söylemsel İnşasının Arkeolojisi ve Soykütüğü

Abstract

Bu yazının amacı hem bir yöntem hem de bir strateji olarak Foucault’nun başvurduğu arkeolojikyöntem ve soykütük yaklaşımını irdelemektir. Çalışma alanını genelde 16. yüzyıldan günümüze değinBatı düşüncesinde egemen olan söylem uygulamalarını arkeolojik olarak çözümlemek olarak belirleyenFoucault, bilgi-iktidar ilişkileri olgusunu modern toplum ve söylemin özü olarak resmetmiştir.Arkeolojik (kazı bilimi) yöntem aracılığıyla araştırmacı, bir kültürün işleyişine dair egemen söyleminköklerine inebilir ve böylece anlama mümkün olur. Bu çerçevede arkeoloji, Foucault’nun çalışmalarındabir pratik ya da “arşiv” bilimidir. Arkeolojiyi bir araştırma alanı olarak tanımlayan Foucault, sadeceanlamı ya da hakikati incelemekle kalmaz, aynı zamanda söylemlerin olumlu bir nitelik edinmesini,bu söylemlerin tarihsel a priori ya da imkân durumlarını, varoluşlarını ve dönüşümlerini de inceler.Arkeoloji, koşulların ya da kuralların betimlemesiyle, “şeylerin görünmeyecek kadar yüzeyinde olangörünmezleri görünür kılmaya” uğraşır. Soykütük, şimdinin tarihi anlamında ise kendimizi özne/uyruk olarak nasıl kurduğumuzu ve tanıdığımızı, kabul ettiğimizi soruşturur.

The purpose of this paper is to examine archeological method and genealogical approach that Foucault refers to as both a method and a strategy. Portraying power-knowledge relations as the essence of modern society and discourse, Foucault extensively studied dominant discourses in Western thought since 16th century through archeological method. By means of archeological method, the researcher could delve into the roots of dominant discourse functioned within culture. Archeology, in this framework, is a practice or “archive” science in Foucault’s work. Taking archeology as a field of research, Foucault not only examines meaning or reality, but also examines the historical a priori or possibilities existence and transformations of discourses as they acquire a positive character. Archeology, through the description of conditions or rules, tries to “make visible invisible that things are not visible in the surface”. The genealogy, in the sense of history of present, investigates how we have constituted, recognized and accepted ourselves as subjects