Publication: Duygusal zeka ile liderlik tarzları arasındaki ilişki
Abstract
Duygusal Zekâ, Liderlik Tarzları ÖZET DUYGUSAL ZEKÂ İLE LİDERLİK TARZLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ Çalışmanın amacı liderlik tarzları ile duygusal zekâ arasındaki ilişkinin ortaya konulmasıdır. Duygusal zeka, kişinin kendi duygularını anlaması, başkalarının duygularına empati beslemesi ve duygularını yaşamı zenginleştirecek biçimde düzenleyebilme yetisi ve davranışlarını etkilemeyi içeren bir etkinlik olarak tanımlanmaktadır. Duygusal zekâ ile liderlik tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi maksadıyla 140 ifadeden oluşan duygusal zekâ anketi 300 kişiye uygulanmıştır. Toplam dağıtılan 300 anketten 223 tanesi geri dönmüştür. Çalışmanın amacı örgütlerde başarı için liderlik faktörünün ne denli önemli olduğunu ve son zamanlarda sıklıkla gündeme gelen duygusal zekâ kavramının da etkili liderlik için gerekliliğini ortaya koymaktadır. Liderlik yapacak insanların da duygusal zekâya sahip olmaları gerekmektedir. Günümüzde duygusal zekâ, liderliğin ve yöneticiliğin olmazsa olmaz koşulu haline gelmiştir. Emotional İntelligence, Leadership style
Relationship Between Emotional Intelligence And Leadership Style The purpose of the study is to put forward the relationship between leadership style and EQ. Leadership is described as an efficiency which includes effecting the human behaviour as individual and as group towards achieving definite purposes while EQ is described as the person’s ability to understand his/ her own feelings, to develop empathy to other people’s feelings and the ability to organize his/ her feelings in order to enrich the life. The EQ questionnaires consisting of 140 statements have been asked to 300 subjects in order to study the relationship between EQ and leadership. It was resulted that 223 of them is worth to be evaluated. The importance of leadership factor for success in organisations and the necessity of the notion of EQ for effective leadership are put forward. A leader or a to be leader person must have EQ. Today the EQ has been a must have term for leadership and managership. Sayfa No Tablo Listesi……….………………………………………………………………….vii Şekil Listesi …….…………………………………………………………………….viii Kısaltmalar……………………………………………………………………………..ix GİRİŞ 1. DUYGUSAL ZEKÂ4 1.1. Zekânın Tanımı4 1.1.1. Bilişsel Zekâ6 1.1.2.Bilişsel Olmayan Zekâ6 1.2. Duygunun Tanımı7 1.3. Zekâ Kuramları8 1.3.1. Sosyal Zekâ Kuramları8 1.3.2. Çoklu Zekâ Modelleri9 1.3.3. Pratik Zekâ Kuramı10 1.4. Duygu ve Zekâ İlişkisi10 1.4.1. Klasik Yaklaşımlar10 1.4.2. Modern Yaklaşımlar11 1.5. Duygusal Zekâ Kavramı ve Ortaya Çıkışı12 1.6. IQ-EQ İlişkisi18 1.7. Duygusal Zekâ Unsurları19 1.7.1. Kişisel Yeterlilik21 1.7.2. Sosyal Yeterlilik29 1.8. Duygusal Zeka Modelleri35 1.8.1. John D. Mayer & Peter Salovey35 1.8.2. Reuven Bar-On37 1.8.3. Robert K. Cooper & Ayman Sawaf39 1.8.4. Daniel Goleman39 1.9. Yüksek Duygusal Zekâ Belirtileri41 1.10. Düşük Duygusal Zekâ Belirtileri42 1.11. Duygusal Zekâ Sınırları44 2. LİDERLİK46 2.1. Liderliğin Tanımı Ve Ortaya Çıkış Nedenleri46 2.2. Liderliğin Önemi48 2.3. Liderlik Ve Yöneticilik Ayrımı49 2.4.Liderlikte Güç Kaynakları51 2.5. Liderlik Yaklaşımları54 2.5.1. Özellik ( Kişisel ) Yaklaşımı55 2.5.2. Davranışsal Yaklaşım57 2.5.3. Durumsallık Yaklaşımı65 2.5.4. Neo-Karizmatik Yaklaşım73 2.6. Liderlik Tarzları74 2.6.1. Karizmatik Liderlik74 2.6.2.Grup Liderliği76 2.6.3. Dönüşümcü Liderlik78 2.6.4. Kendi Kendine Liderlik78 2.6.5. Otokratik-Katılımcı-Bırakın Yapsınlarcı Liderlik79 2.6.6.Global Liderler80 2.6.7.Romantik Liderlik81 2.7. Liderlik Özellikleri82 2.7.1. İdeal Kişilik Özellikleri85 2.7.2. Etkili Liderlik Eğitimi85 3. LİDERLİK VE DUYGUSAL ZEKÂ87 3.1. Çalışma Ortamında Duygusal Zekâ87 3.1.1. Duygusal Zekâ ve Grup Çalışması90 3.1.2. Duygusal Zekâ ve İşe Alma Kriterleri91 3.1.3. Duygusal Zekâ ve Eğitim Çalışmaları92 3.1.4. Duygusal Zekâ ve Performans Değerlendirme93 3.1.5. Duygusal Zekâ ve Karar Verme93 3.1.6. Cinsiyete Bağlı Olarak Duygusal Zekâ Yeteneklerindeki Farklılıklar94 3.1.7. Duygusal Zekâ ve Yöneticilik94 3.2. Liderin Etkinliğinde Duygusal Zekânın Önemi95 3.3. İş Yaşamında Duygusal Zekâdan Daha Etkin Şekilde Yararlanılması İçin Yapılabilecekler99 3.4. İşyerinde Duygusal Zekâyı Geliştirmeye İhtiyacının Nedenleri102 4. UYGULAMA108 4.1. Araştırmaya İlişkin Ön Bilgiler108 4.1.1. Araştırmanın İçerik ve Amacı108 4.1.2. Araştırmanın Sınırları109 4.2. Araştırmanın Yöntemi Ve Uygulama110 4.2.1. Örneklem110 4.2.2. Ölçüm Aracı110 4.2.3. Puanlama117 4.2.4. Data Analizi118 4.3. Araştırma Bulguları118 4.3.1. Frekans Dağılımına İlişkin Sonuçlar……………………………………………….118 4.3.1.1. Cinsiyete İlişkin Dağılımı………………………………………………………118 4.3.1.2. Yaşa İlişkin Dağılımı……………………………………………………………119 4.3.1.2. Eğitim Durumlarına İlişkin Dağılımı…………………………………………..119 4.3.1.4. Medeni Duruma İlişkin Dağılım…………………………………………….120 4.3.1.5. Katılımcıların İşletmedek Görevlerine İlişkin Dağılım……………………….122 4.3.1.6. Katılımcıların İşletmedeki Çalışma Sürelerine İlişkin Dağılım………………...123 4.3.1.7. Katılımcıların Toplam Çalışma Sürelerine İlişkin Dağılım…………………….124 4.3.1.8. Katılımcıların Duygusal Zekâ Eğitimlerine İlişkin Dağılım…………………….123 4.3.2. Liderlik Ölçeğine İlişkin Değerlendirme124 4.3.3. Duygusal Zekâ Ölçeğine İlişkin Değerlendirme125 4.3.4. Regresyon Analizi Sonuçları126 4.3.4.1. Genel Toplam Değerler Üzerinden yapılan Regresyon Analizi Sonuçları………126 4.3.4.2. Ana Boyutlar Üzerinden yapılan Regresyon Analizi Sonuçları………………….127 4.3.4.3. Alt Boyutlar Üzerinden yapılan Regresyon Analizi Sonuçları…………………..129 5. SONUÇ134 Ek 1: Anket formu…………………………………………………………………...139 KAYNAKÇA…………………………………………………………………………146
Relationship Between Emotional Intelligence And Leadership Style The purpose of the study is to put forward the relationship between leadership style and EQ. Leadership is described as an efficiency which includes effecting the human behaviour as individual and as group towards achieving definite purposes while EQ is described as the person’s ability to understand his/ her own feelings, to develop empathy to other people’s feelings and the ability to organize his/ her feelings in order to enrich the life. The EQ questionnaires consisting of 140 statements have been asked to 300 subjects in order to study the relationship between EQ and leadership. It was resulted that 223 of them is worth to be evaluated. The importance of leadership factor for success in organisations and the necessity of the notion of EQ for effective leadership are put forward. A leader or a to be leader person must have EQ. Today the EQ has been a must have term for leadership and managership. Sayfa No Tablo Listesi……….………………………………………………………………….vii Şekil Listesi …….…………………………………………………………………….viii Kısaltmalar……………………………………………………………………………..ix GİRİŞ 1. DUYGUSAL ZEKÂ4 1.1. Zekânın Tanımı4 1.1.1. Bilişsel Zekâ6 1.1.2.Bilişsel Olmayan Zekâ6 1.2. Duygunun Tanımı7 1.3. Zekâ Kuramları8 1.3.1. Sosyal Zekâ Kuramları8 1.3.2. Çoklu Zekâ Modelleri9 1.3.3. Pratik Zekâ Kuramı10 1.4. Duygu ve Zekâ İlişkisi10 1.4.1. Klasik Yaklaşımlar10 1.4.2. Modern Yaklaşımlar11 1.5. Duygusal Zekâ Kavramı ve Ortaya Çıkışı12 1.6. IQ-EQ İlişkisi18 1.7. Duygusal Zekâ Unsurları19 1.7.1. Kişisel Yeterlilik21 1.7.2. Sosyal Yeterlilik29 1.8. Duygusal Zeka Modelleri35 1.8.1. John D. Mayer & Peter Salovey35 1.8.2. Reuven Bar-On37 1.8.3. Robert K. Cooper & Ayman Sawaf39 1.8.4. Daniel Goleman39 1.9. Yüksek Duygusal Zekâ Belirtileri41 1.10. Düşük Duygusal Zekâ Belirtileri42 1.11. Duygusal Zekâ Sınırları44 2. LİDERLİK46 2.1. Liderliğin Tanımı Ve Ortaya Çıkış Nedenleri46 2.2. Liderliğin Önemi48 2.3. Liderlik Ve Yöneticilik Ayrımı49 2.4.Liderlikte Güç Kaynakları51 2.5. Liderlik Yaklaşımları54 2.5.1. Özellik ( Kişisel ) Yaklaşımı55 2.5.2. Davranışsal Yaklaşım57 2.5.3. Durumsallık Yaklaşımı65 2.5.4. Neo-Karizmatik Yaklaşım73 2.6. Liderlik Tarzları74 2.6.1. Karizmatik Liderlik74 2.6.2.Grup Liderliği76 2.6.3. Dönüşümcü Liderlik78 2.6.4. Kendi Kendine Liderlik78 2.6.5. Otokratik-Katılımcı-Bırakın Yapsınlarcı Liderlik79 2.6.6.Global Liderler80 2.6.7.Romantik Liderlik81 2.7. Liderlik Özellikleri82 2.7.1. İdeal Kişilik Özellikleri85 2.7.2. Etkili Liderlik Eğitimi85 3. LİDERLİK VE DUYGUSAL ZEKÂ87 3.1. Çalışma Ortamında Duygusal Zekâ87 3.1.1. Duygusal Zekâ ve Grup Çalışması90 3.1.2. Duygusal Zekâ ve İşe Alma Kriterleri91 3.1.3. Duygusal Zekâ ve Eğitim Çalışmaları92 3.1.4. Duygusal Zekâ ve Performans Değerlendirme93 3.1.5. Duygusal Zekâ ve Karar Verme93 3.1.6. Cinsiyete Bağlı Olarak Duygusal Zekâ Yeteneklerindeki Farklılıklar94 3.1.7. Duygusal Zekâ ve Yöneticilik94 3.2. Liderin Etkinliğinde Duygusal Zekânın Önemi95 3.3. İş Yaşamında Duygusal Zekâdan Daha Etkin Şekilde Yararlanılması İçin Yapılabilecekler99 3.4. İşyerinde Duygusal Zekâyı Geliştirmeye İhtiyacının Nedenleri102 4. UYGULAMA108 4.1. Araştırmaya İlişkin Ön Bilgiler108 4.1.1. Araştırmanın İçerik ve Amacı108 4.1.2. Araştırmanın Sınırları109 4.2. Araştırmanın Yöntemi Ve Uygulama110 4.2.1. Örneklem110 4.2.2. Ölçüm Aracı110 4.2.3. Puanlama117 4.2.4. Data Analizi118 4.3. Araştırma Bulguları118 4.3.1. Frekans Dağılımına İlişkin Sonuçlar……………………………………………….118 4.3.1.1. Cinsiyete İlişkin Dağılımı………………………………………………………118 4.3.1.2. Yaşa İlişkin Dağılımı……………………………………………………………119 4.3.1.2. Eğitim Durumlarına İlişkin Dağılımı…………………………………………..119 4.3.1.4. Medeni Duruma İlişkin Dağılım…………………………………………….120 4.3.1.5. Katılımcıların İşletmedek Görevlerine İlişkin Dağılım……………………….122 4.3.1.6. Katılımcıların İşletmedeki Çalışma Sürelerine İlişkin Dağılım………………...123 4.3.1.7. Katılımcıların Toplam Çalışma Sürelerine İlişkin Dağılım…………………….124 4.3.1.8. Katılımcıların Duygusal Zekâ Eğitimlerine İlişkin Dağılım…………………….123 4.3.2. Liderlik Ölçeğine İlişkin Değerlendirme124 4.3.3. Duygusal Zekâ Ölçeğine İlişkin Değerlendirme125 4.3.4. Regresyon Analizi Sonuçları126 4.3.4.1. Genel Toplam Değerler Üzerinden yapılan Regresyon Analizi Sonuçları………126 4.3.4.2. Ana Boyutlar Üzerinden yapılan Regresyon Analizi Sonuçları………………….127 4.3.4.3. Alt Boyutlar Üzerinden yapılan Regresyon Analizi Sonuçları…………………..129 5. SONUÇ134 Ek 1: Anket formu…………………………………………………………………...139 KAYNAKÇA…………………………………………………………………………146