L’Autre modernite ou la modernite de L’Autre: pour une approche critique de L’Eurocentrisme du developpement socio-politique

Abstract

Soyadı: Bener Ergüngör Kamu Yönetimi Fransızca Siyaset ve Sosyal Bilimler Prof. Dr. Ali Vahit Turhan Tez Türü ve Tarihi: Yüksek Lisans - Temmuz 2003 Modernite, Öteki, Avrupamerkezcilik, Gelişme

ÖTEKİ MODERNİTE VEYA ÖTEKİNİN MODERNİTESİ: SOSYO-POLİTİK GELİŞME ALANINDAKİ AVRUPAMERKEZCİLİĞE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM İÇİN Bu çalışma, Batı modernitesini sanki tek evrensel modelmiş gibi, sanki başka bir modernite mümkün değilmiş gibi tanıtan sosyo-politik gelişme alanındaki avrupamerkezciliğe eleştirel bir yaklaşım hazırlamanın imkânları üzerinedir. Avrupamerkezci aynanın Öteki'nin imajını ters olarak yansıttığını göz önünde bulunduruyoruz. Halbuki mesele Öteki'ni olduğu gibi, yani kültürel özgüllüğü açısından kabul etmektir ki böylece incelenen toplumlara özgü moderniteler düşünülebilsin. Bu çerçevede, avrupamerkezciliğin büyüsünü bozan bir okuma yapan modern antropolojik yaklaşımdan istifade ettik. Bize öyle göründü ki, karşılaştırmalı ve çokboyutlu bakışları sayesinde, antropoloji Batı-dışı toplumların kültürel özelliklerini gerektiği gibi değerlendiren, böylece birçok sosyo-politik gelişme yörüngesi varsayan evrensel modeller inşa etmeye elverişlidir. Antropolojinin eleştirel yaklaşımını bu şekilde ortaya koyduktan sonra, bu yaklaşım aracılığıyla avrupamerkezciliğin büyüsünü bozmak için iyi bir örnek teşkil eden Japon modernleşmesinin analizine giriştik. Japon modernitesinin bize doğruladığı gibi, reel modernite elemanları Batı'ya özgü olan bir toplumsal durumdur ve bizi avrupamerkezci olmayan bir modernite üzerine düşünmeye yönlendirecek başka bir modernite için vazgeçilmez değildir. Buradan çıkan sonuca göre, evrenselliğe veya, daha doğru bir ifadeyle, her kültürün evrensel kapasitesine uyarlı sosyo-politik gelişme modelleri inşa edilmelidir. Bu hem avrupamerkezciliğe hem de otantizme düşme tehdidinden kurtulmak için gereklidir. CONNAISSANCE GENERALE Prénom et Nom: Bener Ergüngör Domaine: Administration Publique Programme: Sciences Politiques et Sociales Consultant: Prof. Dr. Ali Vahit Turhan Diplôme et Date: D. E. A. - Juillet 2003 Mots clés: Modernité, Autre, Eurocentrisme, Développement SOMMAIRE L'AUTRE MODERNITE OU LA MODERNITE DE L'AUTRE: POUR UNE APPROCHE CRITIQUE DE L'EUROCENTRISME DU DEVELOPPEMENT SOCIO-POLITIQUE Dans cette étude, nous essayons de voir la possibilité d'élaborer une approche critique de l'eurocentrique du développement socio-politique qui présente la modernité occidentale comme si elle est le seul modèle universel, comme si une autre modernite n'est pas possible. Nous considérons que le miroir eurocentrique produit des images inversées de l'Autre. Or le problème est de reconnaître l'Autre en tant que tel, c'est-à-dire dans sa spécificité culturelle et, partant, de concevoir des modernités qui seraient spécifiques à la société étudiée. Dans ce cadre, nous profitons de l'approche de l'anthropologie moderne qui se proposerait une lecture démystifiant l'eurocentrisme. Il nous paraît que, grâce à ses aspects comparatif et multidimensionnel, l'anthropologie est susceptible d'édifier des modèles universels qui metteraient en valeur les particularités culturelles des sociétes non-occidentales et, partant, de présumer plusieurs trajectoires du développement socio-politique. L'analyse de la modernisation du Japon est un bon exemple pour démystifier l'eurocentrisme du point de vue que nous présentons. La modernité japonaise nous vérifie que la modernité réellement existante est un état social dont les éléments sont particuliers à l'Occident et non indispensables à une autre modernité qui nous menerait vers la conception d'une modernité non-eurocentrique. Il en résulte qu'il faut construire des modèles du développement socio-politique adaptés à l'universalité ou, d'une manière plus juste, à la capacité universelle de toute culture. Ceci serait nécessaire pour s'émanciper à la fois contre la menace de l'eurocentrisme et contre la menace de l'authentisme.