Özel finans kurumlarının vergilendirilmesi

Abstract

Özel Finans Kurumlarının Vergilendirilmesi adını taşıyan bu çalışma ana hatları ile beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Özel Finans Kurumlarının kavram ve terim olarak belirtilerek diğer benzer kuruluşlar ile kıyaslanması, 1. Bölümde Özel Finans Kurumlarının tarihçesi ve ülke uygulamalarına toplu bakış başlığı altında Özel Finans Kurumlarının çıkış noktası ve ülke uygulamalarından örnekler, 2. Bölümde Özel Finans Kurumlarının hukuk düzeni ve fon toplama-kullandırma yöntemleri yani kuruluş ve faaliyetleri, 3. Bölümde Özel Finans Kurumlarının vergilendirilmesi başlığı altında vergi yükümlülüğü ve vergi sorumluluğu doğrultusunda vergi kanunlarının irdelenmesi, 4. Bölüm Özel Finans Kurumları için bir değişim modeli önerisi yani Özel Finans Kurumlarının sistem içindeki yeri yani ekonomiye olan katkıları, sorunları, banka statüsüne geçme durumu ve bunun yaratacağı avantaj ve dezavantaj ve Özel Finans Kurumlarının tasfiyeleridir. Özel Finans Kurumlarını finansman ve bankacılık işlemlerini icra eden anonim şirketler olarak tanımlayabiliriz. Aslında dış ülkelerde uygulanan faizsiz bankacılığın ya da İslam bankacılığının Türkiye uygulamasıdır. Ancak mevzuatımızda banka ya da İslam bankası olarak değil de Özel Finans Kurumları gibi bir adla nitelendirilmişlerdir. Özel Finans Kurumlarının çıkış noktası olan İslam bankaları ekonomik ve dini sebeplerde ötürü ortaya çıkmışlardır. İslam ülkelerinde yaşayan insanların faizin dinen yasaklanmış olmasını ön planda tutmaları ve 1970'li yıllarda petrol fiyatlarındaki tırmanışların söz konusu ülkelerde sermaye birikimine neden olması İslam bankalarını doğurmuştur. Türkiye'de ise 1980'li yıllardaki dışa açılma ve yabancı sermayeyi teşvik politikaları doğrultusunda ve yurtiçi tasarrufları ekonomiye kazandırma hedeflenerek Özel Finans Kurumları ile ilgili mevzuat düzenlenmiştir. Bunun için de Bakanlar Kurulu Kararnamesi, Hazine Müsteşarlığı Tebliği ve Merkez Bankası Tebliği dayanak oluşturmuştur. İlgili esaslar bu kapsamda oluşturulmuştur. Özel Finans Kurumunun kuruluşu, fon toplama ve kullandırma faaliyetleri ve bu alandaki tüm düzenlemeler tebliğler ile belirlenmiştir. Özel Finans Kurumlarının vergi yükümlüsü olarak ödedikleri vergiler; kurumlar vergisi, banka sigorta ve muamele vergisi, katma değer vergisi, damga vergisi ve diğer vergi resim ve harçlardır. Özel Finans Kurumlarının sorumlu oldukları vergiler ise; gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, veraset ve intikal vergisi, damga vergisidir. Değişim modeli ile kastedilen ise Özel Finans Kurumlarının banka statüsüne geçmeleri doğrultusunda bu durumun yaratacağı avantajlar ve dezavantajlar doğrultusunda bu hususun kuruluşlarında olduğu gibi kararname ve tebliğler ile değil de yasa ile olması gereği anlatılmaktadır. Yani Özel Finans Kurumlarının faaliyetleri ve varlıkları bir yasaya dayandırılmalı ve kavuşturulmalıdır.