Günlük yaşamda ikili görev zorluklarının etkisi anketi’nin parkinson hastalarında geçerlik ve güvenirliğinin araştırılması

Abstract

Amaç: Parkinson Hastalığı (PH) olan kişilerde çift görev yeteneğinin azaldığı bilinmektedir. Çift görev yeteneğini değerlendirmek için performansa dayalı testler bulunmasına rağmen, günlük yaşam aktivitelerinde çift görev yeteneğini değerlendiren, PH’na özgü geçerli ve güvenilir bir ölçek bulunmamaktadır. Bu çalışma orijinal adı Dual-Task Impact on Daily-Living Activities Questionnaire (DIDA-Q) olan Günlük Yaşamda İkili Görev Zorluklarının Etkisi Anketi (GİGE-A)’nin PH’da geçerliğini ve güvenirliğini araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya desteksiz yürüyebilen, Mini Mental Durum Değerlendirmesi skoru 21'den büyük olan, demansı olmayan ve Hoehn Yahr evrelemesi 1-3 arasında olan hastalar dahil edildi. Güvenirlik analizi için test-tekrar test yöntemi kullanıldı. İç tutarlılık için Cronbach's α kullanıldı. Ayrıştırıcı geçerlik analizi için Altı Nokta Adım Testikognitif (ANAT) ve yakınsak geçerlik için İkili Görev Anketi (İGA) kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 95 hasta dahil edilmiştir. Katılımcıların ortalama yaşı 63.12±10.71 yıl, ortalama hastalık süresi 7.2±4.64 yıldı. İç tutarlılık analizinde Cronbach's a değeri 0.930 olarak bulundu. Test-tekrar test güvenilirliği r: 0,959 olarak bulunmuştur. Yakınsak geçerlik açısından GİGE-A ve İGA yüksek korelasyon göstermiştir (r:0.755; p:0.01). Ayrıştırıcı geçerlik açısından ise GİGE-A ve ANAT (r:0.337; p:0.01) düşük korelasyon göstermiştir. Sonuç: GİGE-A, Parkinson hastalarında günlük yaşam aktivitelerinde çift görev yeteneğini ölçen, yüksek geçerlik ve güvenirliğe sahip bir ölçektir. İGA ve GİGE-A arasındaki yüksek korelasyon, her ikisinin de hasta tarafından değerlendirilen ölçekler olmasıyla ilişkili olabilir. GİGE-A’nın ANAT ile düşük korelasyon göstermesi de ANAT’ın gerçek zamanlı çift görev performansı ölçmesi ile ilişkilendirilmiştir.

Aim: Dual-task ability is known to be reduced in people with Parkinson's disease (PD). Although performance-based tests are available to assess dual-tasking ability, there is no valid and reliable PD-specific questionnaire to assess dual-tasking ability in activities of daily living. This study was conducted to investigate the validity and reliability of the Dual-task Impact on Daily-living Activities Questionnaire (DIDA-Q) in PD. Method: The study included patients diagnosed with PD according to the UK Brain Bank criteria, Hoehn&Yahr staging between I-III, had Mini-Mental State Examination (MMSE) score greater than 21, absence of dementia, ability to walk at least 10 metres unaided. Reliability was assessed using the test–retest method. Cronbach's alpha was used for internal consistency. Six Spot Step Testcognitive (SSSTcog) and Dual Task Questionnaire (DTQ) were used for validity analysis. Results: Ninety-five patients were included in the study. The mean age of the participants was 63.12±10.71 years, the mean disease duration was 7.2±4.64 years. In the internal consistency analysis, the Cronbach's alpha value was 0.93. Test-retest reliability (r) was found to be 0.959. In terms of convergent validity, the DIDA-Q was highly correlated with the DTQ (r = 0.755; p < 0.01). For discriminative validity, the correlation between DIDA-Q and SSSTcog was low (r = 0.337; p < 0·01). Discussion: DIDA-Q is a reliable and valid questionnaire for assessing dual-task ability in activities of daily living in patients with PD. The high correlation between DTQ and DIDA-Q may be related to the fact that both are patient-reported questionnaires. As expected, the low correlation between DIDA-Q and SSSTcog is likely due to the difference between perceived and objective dual-task performance.