1980’den günümüze Türk sinemasında gecekonduların sunumu

Abstract

Soyadı : Engin yıldız letişim Bilimleri Bilim dalı : İletişim Bilimleri Prof. Dr. Şükran Esen Tez Türü Ve Tarihi : Yüksek Lisans - Ağustos 2004 Kentsel Kriz, Modern kentleşme, Türk Sinemasında Gecekondular

1980'den Günümüze Türk Sinemasında Gecekonduların Sunumu Sosyal kentsel bir coğrafi mekan olan gecekondu, sonuçta kendine özgü toplumsal yaşamı, mimari ve kültürel formları yaratmıştır. Aynı zamanda gecekondular, kentsel kriz ve sosyo-kültürel kırılmaların sembolleridir ve bu süreç ele aldığımız Türk filmlerinde temsil edilmiştir. Bu çalışmada gecekondu olgusunun Türk sinemasındaki sinematografik sunumunun özellikle 1980 sonrası dönemi incelenmiştir. Bu doğrultuda; toplumsal değişim nedir, göç nedir, Türkiye'deki kentleşmenin tarihi; nedenleri ve sonuçları gibi sorunsallar ele alınıp bu başlıklar çerçevesinde göçün kente, kentin de göçmen üzerindeki etkilerine sinemasal sunum açısından değinilmiştir. Çalışmanın birinci bölümü, daha çok göç ve kentsel alanda yaşanan değişimlere ilişkin olurken ikinci bölümde, araştırmamın ikinci ve asıl kanadı olan sinemaya, dolayısıyla sinema-toplum ilişkilerine değiniliyor. Kendisi de dönüştürücü bir toplumsal ve kültürel aktör olan sinema, bu açıdan tanımlanırken, toplumsal olgunun sinemadaki yeri de araştırılmıştır. Bu çalışma, Türk sinemasının gecekondu filmlerinin incelenmesi ile Türkiye'deki toplumsal değişmenin yönü ve niteliğinin ortaya çıkarılabileceğini destekler niteliktedir. Ve gecekondular değişen kentsel görünümleri çerçevesinde; 1980 sonrası Türk sinemasında genel bir bakış, arabesk filmlerde, komedi filmlerinde (Kemal Sunal filmlerinde) ve özellikle 1990 sonrasında Yeni Türk Sineması içinde, yan bir tematik olarak ya da şehir merkezlerinin varoşlaşması biçiminde ele alınmıştır. Sonuç bölümünde, gecekondularda oluşan kültürel ve fiziki değişmelerin, incelenen dönem içindeki niteliği ve yönelimleri saptanıp, filmler aracılığı ile sinemanın iç göç ve buna bağlı olarak gecekondu olgusuna bakış açısındaki değişmeler irdelenip Türk sinemasının toplumsal değişmelerin ne ölçüde yansıtıcısı olabildiği, bir başka deyişle realiteye eşlik eden bir form olarak sinemanın gecekondu gerçeğine nasıl eşlik ettiği incelenmiştir. Name and Surname : Engin Yıldız Department : Communications Science Course of Study : Communications Science Thesis Supervisor : Prof. Dr. Şükran Esen Date and Type of Thesis : Master of Arts - August 2004 Key words : Urban crisis, modern urbanization, shanty/ slum houses in Turkish Cinema SUMMARY The Depiction Of Slums In Turkish Cinema From The 1980 Until The Present. As a socio-urban geographical space, the shanty houses have eventually created unique forms of socio-cultural life and architecture. They are, at the same time, the symbols of socio-cultural conflicts, which are represented in the Turkish films that I examine. The cinematographic represantation of the shanty houses has been analysed in this study, specifically the post-1980's. Within the limits of the argument, problematic points in social change, migration, urbanization in Turkey; its causes and consequences will be examined. In accordance with these topics, the effects of migration on cities and the influences of cities on immigrants have been dealt with in terms of cinematographic presentation. The first part of the study focuses mainly on migration and the changes experienced in the urban space. The second part highlights the relationship between cinema and soceity while centering on the main topic of my argument: cinema. Defined as a converting social and cultural actor, cinema itself and the role of social facts in cinema have been investigated. This study supports the argument that the direction and the characteristic of the social change in Turkey can be revealed through the examination of Turkish films depicting shanty houses. The shanty houses have been represented within their changing urban appearance as a general look after the 80's; as a side-theme or as town centres turning to suburbs in arabesque films, comedy films (films of Kemal Sunal) and especially in the New Turkish Cinema after the 90's. In the conclusion part, the quality and direction of the cultural and physical characteristics will be determined. In this way, the changing cinematographic approaches to immigration and the shanty houses through cinema will be examined. As a result, to what extent the Turkish cinema reflects the social changes or, in other words, cinema as a paralel form to reality will be analyzed.