Görselli̇ğin egemenli̇k inşasi: İnstagram

Abstract

ÖZETGörsel denildiğinde ilk akla gelen nesne fotoğraf olsa da görsel kavramı, çok daha geniş biralanı kapsamaktadır. Görsel kültür çalışmalarında ilk adım olarak tanımlanan görsellik kavramıile görme eylemi arasında bir ilişkiden söz edilse ve/veya görselliğin ortaya çıkmasına olanaksağlayan görme eyleminin kendisi olsa da, pratikte her ikisi arasında belirgin farklılıklarbulunmaktadır. Bu bağlamda görsellik ve görsel kültür üzerine gerçekleştirilen çalışmalargenellikle iki terimin, görme ve görselliğin birbirinden farklılıklarının ortaya konulması ilebaşlamaktadır. Nitekim görme eylemi fiziksel olarak insan gözünün görme kapasitesininsınırlılıklarına gönderme yaparken, görsellik görmenin farklı şekillerde inşa ediliyor oluşunuaçıklar, nasıl gördüğümüz, nasıl görebildiğimiz, görme eylemi ile kurduğumuz ilişki, görme vegörmeme arasındaki farklılıklar ise konunun çerçevesini oluşturur ( Foster, 1988). Bir diğerdeyişle, görsellik kavramına denk düşen yapılar sosyal süreçler içerisinde üretilir. Görmekkavramı, bir duyuyu anlatmada ve anlamlandırmada kullanılırken; görsellik ise kültür içerisindeyorumlanan ve kültür ile entegre olan bir yapıyı açıklar. Burada özen gösterilmesi gerekenkonu, görselliğin sınırlarının belirlenebilmesidir. Bu nedenle; günümüz internet ortamındafarklı iletişim ortamlarında paylaşılan dijital görsellerin, literatürde \"görsellik\" başlığı altındadeğerlendirilip değerlendirilemeyeceği, bu kavramsallaştırma altında ele alınıp alınamayacağı,çalışma açısından da önem taşımaktadır. Görsel kültür kavramı içerisinde \"görsel\" olaraktanımlanan alan salt olarak görülebilen her şey olarak tanımlandığında; doğa içerisinde serbestolarak bulunan ve işlenmemiş, dolayısıyla da görsel kültür kavramının bütünlüğü ile uyumluolamayacak maddelere de gönderme yapacaktır. Barnard (2010), bu konuya şu şekilde birçözüm getirmiştir; amaçlı bir biçimde betimlenen ve doğal anlamından ziyade kültürel anlamıön planda olan ürünler, görsel kültüre hizmet eden görsel aracılar olarak adlandırılabilirler. Bubağlamda çalışmada görsellik kavramının sosyal medya üzerinden paylaşılan görselleri dakapsadığı yaklaşımı benimsenmektedir.Çalışmanın temel amacı, literatür taraması yapılarak görselliğin günümüzde elde etmiş olduğuiddia edilen egemenliğin ve giderek bireyselleşen, sıradanlaşan fotoğraf ve görsellerin kişilerarasında gerçekleşen aracılı ve yüz yüze iletişim süreçleri üzerindeki etkilerini ortayakoymaktır.Çalışmada, daha çok video özelliği taşıyan Youtube’un ardından en çok kullanılan ikinci sosyalmedya platformu olması nedeniyle Instagram ele alınmaktadır. Instagram’ın bir mobilaplikasyon olarak ortaya çıkmış olması, akıllı telefon ve Internet’i birleştirerek görsellerin heran ve her yerde paylaşılmasına izin vermesi, Story ve Reels gibi anlık görsel paylaşımözelliklerinin diğer sosyal mecralar tarafından da kendilerine adapte edilmesi çalışmanınodağına Instagram’ın alınmasının temel nedenleridir. Çalışmada görselliğin egemenliği,günümüz sosyal medya ekosistemi üzerinden Instagram özelinde çözümlenmektedir.Anahtar Kelimeler: Instagram, Görsellik, Kişilerarası İletişim, Sosyal Medya