Ticarette teknik engellerin Türkiye'nin dış ticaretine etkisi

Abstract

Bu tez çalışması birbiriyle ilişkili iki konuya odaklanmıştır. Bunlardan birincisi, tarife dışı engeller ve özelinde ticarette teknik engeller (TTE), ikinci konu ise, Türkiye’nin 1999-2021 yılları arasındaki belirli mal gruplarına özgü ithalat verileridir. Çalışmanın ana hedefi; gümrük tarife oranlarının dış ticarette serbestleşme ile düşüşe geçmesinin ardından; görece etkisi artan tarife dışı engeller ve TTE’nin, Türkiye’nin dış ticaretine etkilerini incelemektir. Spesifik olarak ise Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ve benzeri yerli ve uluslararası kurumların verileri ışığında, bu değişkenlerin Türkiye ithalatını ne yönde etkilediğine dair ampirik analizin yapılmasıdır. Veri toplama aracı olarak, başta Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ve Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) olmak üzere, Dünya Bankası (IBRD), Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) ve Türk İstatistik Kurumu (TÜİK) gibi uluslararası ve yerli kurumların resmi kaynaklardan ve veri tabanlarından faydalanılmıştır. Bu kapsamda DTÖ’den yeterli ve sağlıklı bir şekilde veri sağlanabilen 1999-2021 yılları arası mercek altına alınmıştır. Analizin yatay kesitlerini oluşturmak adına 66 adet TTE uygulamasından elde edilen örneklem seçilmiştir. Ayrıca 2, 4 veya 6 haneden oluşan Armonize Sistem (HS2-4-6) mal grupları kodları, uygulamanın hangi resmi mevzuat gereğince yapıldığı, yürürlük tarihi gibi veriler toplanmıştır. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) / Birleşmiş Milletler Ticaret Konferansı (UNCTAD) ortak veri tabanı olan TRAINS’den sağlanan TTE kriterleri ve UN Comtrade Database’den temin edilen ithalat verileri, literatürde Difference in Differences (DID) adıyla anılan Farkların Farkı (FF) Metodu ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre, TTE’nin Türkiye’nin ithalatı üzerinde büyük ve anlamlı bir etkisi gözlemlenmemiştir. İthalat hacmi daha yüksek mal gruplarında TTE’nin ithalatı azaltıcı yönde etkisi görece daha yüksek çıkmıştır. Teknik engel sınıfları bazında en yüksek oranda koruma, 6 adet TTE sınıfının aynı anda uygulandığı alkollü içkiler, tekstil ürünleri ve çeşitli kimyasal maddeler üzerinde uygulanmıştır.

This thesis focuses on two interrelated issues. The first one is non-tariff barriers and specifically technical barriers to trade (TBT). The second issue is Turkey's import data for specific commodity groups for the period 1999-2021. The main objective of the study is to conduct an empirical analysis of the impact of non-tariff barriers and TBT on Turkey's foreign trade, and specifically on its imports, in the light of data from the World Trade Organization (WTO) and similar domestic and international institutions after the tariff rates started to decline with the liberalization of foreign trade. As a data collection tool, official sources and databases of international and domestic institutions such as the World Trade Organization (WTO) and the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), the World Bank (IBRD), the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) and the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT) were used. It was focused on the period between 1999 and 2021, for which sufficient and reliable data were available from the WTO. Data such as the Harmonized System (HS2-4-6) commodity group codes consisting of 2, 4 or 6 digits, the official legislation under which the application was made, and the effective date were collected under the sample of 66 TBT applications, which will later constitute the horizontal cross-sections of the analysis. In the light of the TBT criteria provided by TRAINS, a joint database of the World Trade Organization (WTO) and United Nations Conference on Trade (UNCTAD), and import data obtained from the UN Comtrade Database, it was analyzed by the Difference in Differences (DID) method, also known as the Difference in Differences (DID) method in the literature. According to the findings, TBT do not have a large and significant impact on Turkey's imports. In commodity groups with higher import volumes, the import-reducing effect of the TBT was relatively higher. In terms of classifications of TBT, the highest level of protection was applied to alcoholic beverages, textiles and various chemical substances where 6 types of TBT classifications were applied at the same time.