Anayasa mahkemesi'nin yargısal davranışı : Hibrit bir analiz (2016-2023)

Abstract

Bu çalışmanın temel problemi Anayasa Mahkemesi’nin yargısal davranışının Türkiye’nin değişen sosyal ve siyasal konjonktürü ile etkileşimidir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi’nin yargısal davranışının yakın dönemde hangi yasal ve sosyal etkenler çerçevesinde ve nasıl şekillendiğinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Yargısal davranışın genel tablosunun ortaya konması amacıyla anlamlı olabilecek sayısal veriler değerlendirilmiş, bu verilerin işaret ettiği hususlara ilişkin kararlar ve karşıoylar hukuki ve siyasi bir analize tâbi tutulmuştur. Bu aşamada ilgili kararlar sosyal etkenlerin hukuki etkenlerle buluştuğu kavşak olarak kabul edilebilecek hukuk metodolojisi kapsamında incelenmiştir. Bu çerçevede uluslararası literatürde örnekleri görüldüğü biçimde Anayasa Mahkemesi’nin hibrit bir model şemsiyesi altında toplanabilecek yarışan etkenler uyarınca yargısal davranış geliştirdiği, bu davranışın çalışmanın varsayımlarıyla uyumlu biçimde doktrin, mevzuat ve emsal kararlar gibi yasal etkenlerin yanı sıra sosyal değişkenlerin de etkisine açık olduğu bulgulanmıştır. Söz konusu davranış monolitik bir yapıda olmayıp üyelerin münferit tutumlarının farklılığı ve incelenen kararlarda tespit edilen bloklaşma, üye kompozisyonun değişiminin önemini ortaya koymuştur.

The main problem of this study is the interaction of the Constitutional Court's judicial behavior with Turkey's changing social and political conjuncture. In this framework, it is aimed to understand how and within which legal and social factors the judicial behavior of the Constitutional Court has been shaped in the recent period. In order to present the general picture of the judicial behavior, the numerical data that may be meaningful are evaluated, and the decisions and dissents on the issues pointed out by these data are subjected to a legal and political analysis. At this stage, the relevant decisions are analyzed within the scope of legal methodology, which can be considered as the intersection where social factors meet legal factors. In this framework, it has been found that the Constitutional Court, as exemplified in the international literature, develops judicial behavior in accordance with competing factors that can be gathered under a hybrid model, and that this behavior is open to the influence of social variables as well as legal factors such as doctrine, legislation and precedent decisions in line with the assumptions of the study. The behavior in question is not monolithic, and the difference in the individual attitudes of the members and the blocking identified in the decisions examined reveal the importance of the change in the composition of the members.