Türkiye ekonomisinde enflasyon ve büyüme arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi

Abstract

Türkiye ekonomisi özellikle 1990’lı yıllarla birlikte kronik yüksek enflasyona maruz kalarak, makroekonomik dengelerinde sürdürülemez sonuçlarla karşılaşmıştır. Yüksek enflasyonun ekonomi ve toplum üzerindeki olumsuz etkileri, başta kaynak dağılımındaki etkinliği bozmak olmak üzere gelir dağılımını, iktisadi birimlerin beklentilerini, kamu bütçe dengesini, sürdürülebilir ekonomik büyümeyi ve pek çok makroekonomik değişken ve dengeyi olumsuz etkileyerek toplumsal refahı azaltmaktadır. Bu durumda, enflasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin incelenmesi ve elde edilen bulgulara göre sürdürülebilir ekonomik büyüme ve toplumsal refah açısından etkin politika tasarımlarının yapılması büyük önem arzetmektedir. Bu bağlamda, tezin temel amacı Türkiye ekonomisi için 1990:01-2005:12 dönemi için enflasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkisini zaman serisi ekonometrisi teknikleriyle incelemektir. Tezde elde edilen temel bulgular teorik ve amprik literatürün genel bulgularına paraleldir. Türkiye ekonomisinde enflasyon ve ekonomik büyüme Johansen kointegrasyon test sonuçlarına göre, uzun dönemde kointegre olup, enflasyon ekonomik büyümeyi olumsuz (negatif yönde) etkilemektedir. Aynı şekilde enflasyonun kısa dönemde de Granger nedensellik anlamında ekonomik büyüme üzerinde etkisi sözkonusudur. Sonuç olarak Türkiye ekonomisinde analiz döneminde enflasyon ekonomik büyümeyi kısa ve uzun dönemde etkilemektedir. Uzun dönemde ise negatif etkileyerek, ekonomik büyümenin ve dolayısıyla toplumsal refahın sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemektedir. Bu bağlamda, ekonomi politikası olarak, enflasyona yol açan başta yüksek kamu açıkları, yüksek borçlanma maliyetleri, ekonominin arz cephesindeki sorunlar ve kendini besleyen olumsuz bekleyişler ve fiyatlama davranışlar başta olmak üzere enflasyonu besleyen kaynakların etkinlikle tespit edilip, ortadan kaldırılması, Türkiye ekonomisinin uzun dönemde sürdürülebilir ekonomik büyüme ve toplumsal refaha ulaşması açısından son derece büyük önem arzetmektedir.

The Turkish economy faced unsustainable performance in macroeconomic balances by suffering from chronic high inflation especially in the 1990s. The negative effects of the chronic high inflation by deteriorating income distribution, efficiency of resource allocation, expectations of economic agents, public budget balance, economic growth and lots of other macroeconomic variables and balances decrease welfare of the society. In the circumstances, analysing the effects of inflation on economic growth and designing efficient economic policies by considering empirical results in terms of sustainable economic growth and welfare of the society are very important. In this context, main aim of this study is to investigate the effects of inflation on economic growth in the Turkish economy for the period 1990:01-2005:12 by using time series econometric techniques. Main results from the study are basically compatible with the results in the theoretical and empirical literature. Inflation and economic growth are cointegrated in the long run by results of the Johansen cointegration test results, inflation adversely (negatively) affect economic growth in the long run. Similarly, inflation Granger-causes economic growth in the short run. As a result, inflation affects economic growth in both short and long term in the Turkish economy for the given period. In the long run, inflation adversely affect economic growth, which influences negatively sustainability of the economic growth and welfare of the society. In this context, as a economic policy, it is vital to determine and to bring to an end the reasons especially high public sector deficits, high borrowing costs, structural problems in the supply side, inflationary expectations feeding inflation and price setting behaviours and other reasons underlying inflation, for sustainability of the economic growth and welfare of the society of the Turkish economy.