Üniversite öğrencilerinde kişilerarası kabul ret ile mental iyi oluş arasındaki ilişkide pozitif şemaların aracı rolünün incelenmesi

Abstract

Amaç: Üniversite öğrencilerinin mental sağlığı, psikolojik sıkıntı ve bozukluklar açısından yüksek riskli bir grup olmaları sebebiyle uluslararası düzeyde önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda üniversite öğrencilerinin mental iyi oluşlarının incelenmesinin ve mental iyi oluşlarını etkileyen önemli değişkenlerin ortaya konulmasının ruh sağlığı açısından değerli katkılar sunacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde kişilerarası kabul red ile mental iyi oluş arasındaki ilişkide pozitif şemaların aracı rolünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırma, ilişkisel tarama modeli türünde yapılandırılmış ve modeli test etmek için yapısal eşitlik (regresyon) modeli esas alınmıştır. Araştırmanın örneklemini kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi aracılığıyla belirlenen iki farklı üniversitede öğrenim gören toplam 498 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklem grubunu oluşturan üniversite öğrencilerinin 265’i (%53,2) kadın, 233’ü (%46,8) erkektir ve yaş ortalaması 21,05 olarak bulunmuştur. Yetişkin Kişilerarası Kabul Red Ölçeği, Pozitif Şema Ölçeği ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği veri toplama araçları olarak çalışmada kullanılmıştır. Araştırmanın amaçları çerçevesinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Yapısal Regresyon (Eşitlik) Analizi ve Bootstrapping Analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Gerçekleştirilen analizler neticesinde mental iyi oluş, pozitif şemalar, kişilerarası kabul red arasında pozitif yönde manidar ilişkiler tespit edilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda oluşturulan yapısal eşitlik modeline göre, üniversite öğrencilerinin kişilerarası kabul red ile mental iyi oluşları arasındaki ilişkide pozitif şemaların kısmi aracı rolünün olduğu sonucu elde edilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Üniversite öğrencilerinin kişilerarası ilişkilerinde anne, en yakın arkadaş veya romantik partnerden herhangi birisi tarafından kabul edildiğinde hayata ilişkin kendini değerli, güvenli, başarılı, iyimser ve yetkin hissetmeye yönelik pozitif şemalarının daha fazla olacağı ve ruh sağlığı açısından olumlu bir duruma işaret eden mental iyi oluş düzeylerinin yüksek olacağı sonucu karşımıza çıkmaktadır. Literatürde tamamen aynı değişkenlerle gerçekleştirilen çalışmalar bulunmasa da benzer birtakım çalışmalar yer almakta ve bu çalışmada elde edilen sonuçları desteklemektedir. Elde edilen bulgular ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kişilerarası Kabul Red, Pozitif Şemalar, Mental İyi Oluş