OECD Ülkelerinde sosyo-politik değişkenlerin dış ticarete etkisinin eşanlı-panel veri modelleri ile analizi

Abstract

OECD ÜLKELERİNDE SOSYO-POLİTİK DEĞİŞKENLERİN DIŞ TİCARETE ETKİSİNİN EŞANLI-PANEL VERİ MODELLERİ İLE ANALİZİ Ekonometrik araştırmalarda iktisadi ilişkilerin tek denklemle açıklanamayacak kadar karmaşık olduğu, karşılıklı neden sonuç ilişkisinin bulunduğu durumlarda eşanlı denklem sistemleri kullanılmaktadır. Eşanlı denklem sistemlerinde, yatay kesit veriler ile zaman serisi verilerinin bir arada kullanıldığı panel veriler kullanılabilmekte ve bu yolla daha detaylı ve kapsamlı analizler yapılabilmektedir. Bu çalışmada da eşanlı denklem sistemlerinde panel veriler kullanılarak diğer bir ifade ile eşanlı panel veri modelleri kullanılarak dış ticaretin belirleyicileri araştırılmıştır. Bu amaçla, ilk olarak panel veri modelleri ve eşanlı denklem sistemleri incelenmiş, sonrasında da eşanlı panel veri tahmin teknikleri incelenmiştir. Uygulama bölümünde ise OECD ülkeleri için 1988-2012 dönemleri arasında, ihracat ve ithalatı etkileyen ekonomik, sosyal ve politik faktörler, eşanlı panel veri tahmin yöntemlerinden 2AEKK yöntemi ile incelenmiştir. Sonuç olarak, iktisadi değişkenler yanında, ihracat modelinde demokrasi seviyesi ve nüfusun, ithalat modelinde de gelişmişlik seviyesi ve nüfusun önemli etkileri olduğu belirlenmiştir. Panel Veri Modelleri, Eşanlı Denklem Sistemleri, Eşanlı Panel Veri Modelleri,İhracat ve İthalat ModeliANALYSİNG THE SOCİO-POLİTİCAL VARİABLES THAT EFFECT FOREİGN TRADE İN THE OECD COUNTRİES BY SİMULTANEOUS PANAL DATA MODELS İn econometric researches, simultaneous equation systems are used, in case where the mutual causations and when a single equation is not enough to explain economic relations which too complex to be explained. İn simultaneous equation systems can be used, panel data that cross-section data and time series are used together; in this way, multi-dimentional detailed analysis can be done. İn this thesis, determinants of foreign trade are investigated using panel data in simultaneous equation systems, in other words simultaneous equation panel data models. For this purpose, firstly panel data models and simultaneous equation systems, then simultaneous panel data estimations techniques are examined. İn section of application, the economic, social and political effect of import and export of the OECD countries among the years 1988-2012 are examined by 2SLS method, which is one of method of simultaneous panel data estimation models. As a result, beside the impact of economic variables, significant effects of degree of democracy and population in export models; and also the effects of degree of development and population in import models are observed. Panel Data Models, Simultaneous Equation Systems, Simultaneous Panel Data Models, Export and İmport Model