Ka’ bul-ahbar ve rivayetlerinin değeri

Abstract

Ka'bu'l-Ahbâr, İsrâiliyât türü rivayetlerin haberlerin, hikayelerin bir çoğunun İslâm kültürüne kazandırılmasında önemli bir paya sahiptir. Zehebî (ö.748/ 1347), Ka'b için şunları söylemektedir: Yahudilerin kitaplarını çok iyi bilen birisidir. Ka'b, o kitaplardaki doğru bilgileri yanlışlarından ayırt edebilecek bir birikime sahipti. Ka'bu'l-Ahbâr'ın nakiller yaptığı Tevrat nüshasının muharref olmadığını ifade eden rivayetler-gerek bizzat Ka'b'ın sözü, gerekse Zehebî'nin değerlendirmesi- böyle bir Tevrat nüshasının varlığı konusunda ciddi tereddütleri beraberinde hatıra getirmektedir. Böyle bir durumun Kur'ân-ı Kerîm'in Tevrat ve diğer semavî kitaplarla ilgili hükümleriyle tezat teşkil edeceği ortadadır. Özellikle Zehebi'nin Ka'bu'l-Ahbâr'ın, tebdil ve tağyir edilmemiş bir Tevrat nüshasına sahip olduğuna dair değerlendirmesi, Ka'b'a beslenen hüsnüzandan kaynaklanıyor olsa gerek. Ka'bu'l-Ahbâr hakkında sahabilerden Ebu'd-Derdâ: İbn-ül Himyerî'nin (yani Ka'b'ın) derin ilmi vardır.; Muaviye ise Ka'b'ın, bol meyveli ağaç gibi ilmi vardır diyerek onu övmüşlerdir. Ka'bu'l-Ahbâr Ehl-i Kitap'tan yaptığı iktibasları Ka'b bu nakilleri yaparken onları değişik kılıflara büründürmemiş, o devirdeki müslümanlar tarafından hüsnükabul görsün diye de asıl kaynaklarını gizleyerek müslümanlar nezdinde itibarlı kişilere (Hz.Peygamber'e, sahabilerin ileri gelenlerine) isnad etme gibi bir çaba içinde olmamıştır. Ka'bu'l-Ahbâr'ın konumunu en iyi şekilde anlatacak ifade kültür aktarıcısı olsa gerek. Zira o önceki ümmetlerin dini, ahlaki, sosyal ve ilmi durumları hakkında çok önemli bilgileri kendi devrindeki-ve kitaplara kaydedildiği andan itibaren de sonraki insanlara-aktararak büyük bir kültür mirasının oluşmasını sağlamıştır. Bu açıdan bakıldığında Ka'bu'l-Ahbâr'ın bilgi birikimi sadece klasik İslam ilimleri açısından değil, aynı zamanda tarih, dinler tarihi, antropoloji açısından da önemli bir yere sahiptir.

Ka'bu'l-Ahbâr, had played a key role in gaining of Rabbinic Legends (Israiliyat), news and stories to the Islamic culture. Zehebi (d.748/ 1347) says: He is the one who knows Jewish literature very well. He has background to distinguish the wrong information from the truth. Rumours stating that The Old Testament, which Ka'bu'l-Ahbâr had narrated from, is not distorted -both Ka'b's own words and Zehebi's evaluations- reminds hesitations about availability of an original Old Testament (not distorted). It is clear that, such and understating contradictions of Qur'an'ic statements about Old Testament and other Heavenly Books. Zehebi's evaluations conveying that Ka'b has an original Old Testament might be a result of good intentions of Zehebi towards Ka'b. Furthermore, Ebu'd-Derda who is a companion of Prophet Mohammed (s.a.v) says: He (Ka'bu'l-Ahbâr) has a comprehensive knowledge. Where Muaviye says: Ka'b has knowledge just like a tree which is full of fruits. Ka'bu'l-Ahbâr had narrated quotations either referring to original sources or as his own comments. Neither he had distorted narrations nor he had tried to be esteemed among Muslims as attributing the narrations to Prophet Mohammed (s.a.v) and his companions. The most convenient comment for position of Ka'bu'l-Ahbâr among Muslims is that he was a man who narrates from different cultures. He had achieved to construct a cultural heritage as narrating the religious, ethic, and scientific levels of previous societies. Therefore, his background has to be appreciated not only from the view of Islamic sciences but also from historical and anthropological views.