Trafik kazası geçirmiş sürücülerde kan alkol ve psikoaktif madde analizlerinin değerlendirilmesi

Abstract

Her yıl dünyada gittikçe artan sayıda trafik kazası meydana gelmektedir. Kaza sebeplerinin en önemlilerinden birini sürücülerin güvenli sürüşünü etkileyen madde kullanımları oluşturmaktadır. Çalışmamızın amacı; trafik kazaları akabinde laboratuvarımıza gönderilen sürücü kanlarında hangi psikoaktif maddelerin (uyuşturucu/uyarıcı maddeler, psikoaktif ilaç etkin maddeleri) bulunduğunu, bulunma sıklıklarını ve alkolle birliktelik oranlarını tespit etmektir. Yöntem: Adli Tıp Kurumu Kimya İhtisas Dairesi'ne Temmuz 2010-Temmuz 2011 süreci içerisinde gönderilen ve alkolle birlikte psikoaktif madde taraması istenen trafik kazası geçirmiş sürücü kanlarındaki analiz sonuçları değerlendirmeye alınmıştır. Alkol analizleri, Headspace GC-FID cihazında çalışılmış, psikoaktif madde taramaları ise immunoassay yöntemlerle analiz edildikten sonra LC/MS/MS ile teyid edilmiştir. Bulgular: 1 yıllık süre zarfında ilgili konuda yapılan araştırmada 4274 vakada trafik kazası nedeni ile alkol analizi istenmiştir. Bu vakalar içerisinde sadece 91'inde alkol ile birlikte psikoaktif madde analizi talep edilmiştir. Doksanbir vakadan 32 (%35,1) tanesinde sadece alkol, 6 (%6,6) tanesinde psikoaktif madde, 8 (%8,8) tanesinde alkol ve psikoaktif maddelerinin birlikte bulunduğu, 45 (%49,4) numunede ise aranılan maddelerin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bulunan uyuşturucu/uyarıcı maddeleri THC, kokain ve MDMA oluştururken, psikoaktif ilaç etkin maddeleri benzodiazepin ve barbitürat türevleridir. Sonuç: Trafik kazası yapmış olan sürücülerin yaklaşık %15'inin kanlarında alkolle birlikte veya tek başına psikoaktif madde tespit edilmiştir. Ülkemizde trafik kazaları sonucu ya da rutin trafik denetimleri sırasında sürücülerin madde etkisi altında olup olmadıkları hususunda genellikle sadece alkol düzeyleri baz alınmakta, bunun için alkolmetre cihazıyla solunum havasından veya olay sonrası alınan kanlarda alkol analizleri yapılmaktadır. Halbuki, alkolden başka diğer birçok psikoaktif maddenin de sürüş emniyetine olumsuz yönde katkısı olduğu bilinmekte, trafikteki herhangi bir ölçüm sırasında diğer maddelerin tespit edilmeyeceğini bilen sürücülerin de tercihi diğer maddeler olabilmektedir. Bu nedenle rutin trafik kontrolleri ve kazalar sonucu sadece alkol analizi ile yetinilmemesi gerektiği kanaatindeyiz.