Ergenlik döneminde dini şüphe ve sorgulamalar : lise öğrencileri üzerinde nitel bir araştırma

Abstract

Ergenlik dönemi dini şüphe açısından özel bir öneme sahiptir. Çünkü bu dönemde dini şuur uyanır ve birey kimlik oluşturma sürecine girer. Bu araştırmanın temel amacı ergenlik döneminde yaşanan dini şüphe ve sorgulamaların hangi konuları kapsadığını ve hangi konularda yoğunlaştığını tespit ederek incelemektir. Nitel araştırma modeli tercih edilen bu araştırmada, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim) yaklaşım esas alınmıştır. Bu yaklaşıma bağlı olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt, kartopu, kolay ulaşılabilir durum ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Belirlenen iki farklı çalışma grubunu DKAB ve İHL Meslek Dersleri öğretmenleri ile farklı türdeki liselerin 10. ve 11. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Çalışma gruplarıyla gerçekleştirilen yapılandırılmamış görüşmelerden ve yarı yapılandırılmış mülakat formu ile elde edilen veriler betimsel analizle yorumlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre ergenlik dönemi dini şüphe ve sorgulamalarının büyük oranda inançla ilgili meselelerde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Bunun dışında hadislerin, ibadetlerin, çeşitli konularla ilgili dini hükümlerin, Kur’an’ın üslubu ile bazı dini terimlerin, dinde kadın-erkek meselesinin, sosyal ilişkilerin, geleneklerin, dinde ihlas gayretinin, mezheplerin ve din-bilim ilişkisinin de ergenlik döneminde dini şüphe sorgulama kaynağı olduğu saptanmıştır.

Adolescence has a special importance in terms of religious doubt. Because during this period, religious consciousness awakens and the individual enters the process of forming identity. The aim of this research is to determine and examine which subjects are covered by religious doubt and inquiries experienced during adolescence questioning during adolescence and on which subject.In this study, which preferred qualitative research model was used phenomenological approach from qualitative research methods. Depending on this approach, criterion, snowball, convenience and maximum variation sampling methods were used from purposive sampling methods. The samples of the study consisted of religious culture and ethics teachers and imam-hatip high school vocational course teachers, and students that studying in the 10th and 11th grades of different types of high schools. The data obtained from the unstructured interviews with the working groups and the semi-structured interview form, were interpreted with descriptive analysis.The findings of the current study indicated that religious doubts among adolescent mostly focused on the issues concerning belief such as believing in God, His books, messengers, and hereafter etc.It was also understood that worship,religious rules , the style of the Qur'an and some religious terms, the issue of women in religion, social relations in religion, traditions, ıkhlas (sincerity) effort, religious sects, the relationship between religion and science were also a source of religious doubt.