Birinci Sağlık Projesi’nin İstanbul’da ilk basamak sağlık kuruluşlarında sunulan sağlık hizmetinin kalitesine etkisinin değerlendirilmesi

Abstract

Birinci Sağlık Projesi'nin, İstanbul ilindeki birinci basamak sağlık kuruluşlarında sunulan hizmetin kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla, Şubat 2000'de yapılan durum analizi çalışması, 4 proje ilçesi ile 5 kontrol ilçede, rastgele örneklem ile seçilen 59 birinci basamak sağlık kuruluşunda yürütülmüştür. Birinci basamak sağlık kuruluşlarının altyapı yeterliliği, 59 kuruluş ziyaret edilerek doldurulan Birinci Basamak Sağlık Kuruluşu Gözlem Listesi ile; başvuranların kuruluş hakkındaki izlenimleri ve aldıkları hizmetten memnuniyetleri, 919 kişiye yüzyüze uygulanan Başvuran Memnuniyeti Anket Formu ile değerlendirilmiştir. Birinci basamak sağlık kuruluşları, bütün işlevleri gözönünde bulundurularak geliştirilen standartlara göre değerlendirilmiştir. Sağlık kuruluşlarında görünürlük, fiziki altyapı, eğitim, poliklinik, bağışıklama, ana-çocuk sağlığı, aile planlaması, laboratuvar hizmetlerinin altyapısı, hizmet içi eğitim ve yönetim hizmetleri bakımından yeterlik standartlarının karşılanamadığı görülmüş ve proje ilçelerindeki sağlık kuruluşları ile proje dışındakiler arasında bu açıdan istatistiksel olarak önemli fark görülmemiştir. Başvuranlara, aldıkları hizmet ile ilgili 8 izlenim sorusu yöneltilmiş; sağlık kuruluşunun genel temizlik ve düzeni; bekleme yerinin temizliği; sağlık personelinin davranışı; bilgi ve tecrübesi, ayırdığı zaman ve açıklamalarından duydukları memnuniyet ve genel izlenim bakımından proje ilçeleri ile proje dışı ilçeler arasında, proje ilçeleri lehine istatistiksel olarak önemli fark bulunduğu tespit edilmiştir. Ancak, tüm izlenim sorularını Mükemmel olarak yanıtlama oranının, proje dışı ilçelerde daha fazla olduğu ve proje dışı ilçeler lehine istatistiksel olarak önemli fark bulunduğu görülmüştür. Sonuç olarak, başvuranların, proje ilçelerindeki sağlık kuruluşlarından, sağlık personelinden ve hizmetten memnun olduklarını ifade etmelerine rağmen, Birinci Sağlık Projesi'nin İstanbul ilinde uygulandığı ilçelerde temel sağlık hizmetlerini güçlendirme yolunda yapılan müdahaleler ile birinci basamak sağlık kuruluşlarının altyapı ve hizmet sunum yeterliğinde önemli değişim yaratamadığı görülmüştür. The impact of the First Health Project on the health service provision in İstanbul is evaluated with a situational analysis conducted in randomly selected 59 facilities in 4 project and 5 control districts in 2000. The adequacy of the infrastructure of primary health care services is assessed by Facility Check-list and the clients' evaluation and the satisfaction of the services is assessed by Patient Satisfaction Survey. Health facilities are assessed according to the standards developed to evaluate their functions. Findings show that primary health care facilities could not meet the standards in terms of visibility, physical infrastructure, in-service trainings, infrastructure for polyclinics, vaccination, mother-child health, family planning, laboratory services and health management and no difference is found statistically between the health facilities in project districts and others. Clients are directed 8 questions to get their impressions for the health service and results show that in terms of general cleanliness and order; hygiene of the waiting area; attitudes, knowledge and experience of the health personnel; the time spared for the client and the information given by the professionals, there is statistically significant difference between the health facilities of project and non-project districts in favor of project districts. However, the rate of answering all impression questions as Perfect is higher in non-project districts and there is statistically significant difference in favor of non-project districts. The clients express that they are satisfied with the health facilities, health personnel and health service of the project districts. However, the results show that the First Health Project, with the interventions carried out to strengthen the primary health care services, could not create a significant change in the sufficiency of infrastructure and service provision of primary health care facilities.