Totaliter sistemlerde anayasa

Abstract

Bu çalışma; kapsayıcı bir ideolojiye ve kuşatıcı bir tek parti rejimine dayanan, devlet terörüne yaygın biçimde başvuran, özel yaşama derinden müdahale eden totaliter rejimlerde anayasa konseptinin oluşum ve gelişim sürecine ilişkindir. Totaliter rejimlerin siyasal ve hukuki yapısı, söz konusu rejimlerde alternatif bir anayasa mefhumunun gelişmesine yol açmıştır. Devlet iktidarının sınırlanmasını ve bireyin haklarının güvence altına alınmasını merkeze alan klasik anayasacılıktan farklılaşan bu durum, total bir iktidar hedefi üzerinden rejimin bekasını önceleyen bir anayasa tasavvuru anlamına gelmektedir. İdeolojik endoktrinasyon amacı, rejimin stabilize edilmesi hedefi, siyasal meşruiyet kaygısı ve uluslararası sahadaki stratejiler; totaliter rejimlerin başka bir anlamda da olsa anayasaya ihtiyaç duymalarının sebebini oluşturmaktadır. Karşı-anayasacılık olarak görülebilecek bu girişimler, anayasanın totaliter bir mantalite içinde teşekkülüne yol açmıştır. Katı ve kapsayıcı bir resmî ideolojinin mevcudiyeti, vesayet ve şiddet yoluyla kısmi istikrar işlevi, partinin ve liderin konumunu tespit ile rejim içi ilişki ağlarının organize edilmesi fonksiyonları; bu rejimlerdeki anayasaların niteliklerini oluşturmaktadır.This study examines the emergence and development of the constitutional concept in totalitarian regimes founded on an all‑encompassing ideology and monopolistic single‑party rule, which make extensive use of state terror and deeply penetrate the private sphere. It appears that the political and legal structures of totalitarian regimes have led to the development of an alternative notion of “constitution” within such systems. This phenomenon differs from classical constitutionalism, which envisions securing individual rights by limiting state power; instead, it signifies a constitutional conception that, through the pursuit of total power, prioritizes the survival of the regime. The goal of ideological indoctrination, the objective of stabilizing the regime, concerns over political legitimacy, and strategies on the international stage collectively explain why these regimes—albeit in a different sense—still require constitutions. In totalitarian regimes, the characteristics of constitutional formation include the existence of a rigid and comprehensive official ideology, the function of achieving partial stability through tutelage and violence, the determination of the status of the party and its leader, and the role of organizing intra-regime networks of relations.