MÂTÜRİDÎ'NİN TE'VİLÂTÜ'L-KUR'ÂN ADLI ESERİNDEN ALLAH'IN VARLIĞINA İLİŞKİN AKLÎ DELİLLER

Abstract

Allah'ın varlığını aklen bilmenin imkânı meselesi tarih boyunca felsefî ve teolojik tartışmaların en önemli konularından birisi olmuştur. Bu mesele Ebû Hanîfe geleneğinin en güçlü siması ve Ehl-i Sünnet kelâmının kuruluşunda en büyük paya sahip olan Ebü'l-Mansûr Muhammed b Muhammed Mâtürîdî (333/944) tarafından da ele alınmıştır. Mâtürîdî, insanın bilen (rasyonel) bir varlık oluşundan hareketle Yaratıcı'nın varlığına inanmasının haklı ve mâkul sebeplere dayandığını savunmuştur. Akıl sağlığı yerinde olan her insan, kendi yapısı ve etrafında cereyan eden doğa olaylar hakkında -önyargısız bir şekilde- düşündüğünde, Yüce bir Yaratıcı'nın varlığını bilebilir. Biz bu çalışmamızda Mâtürîdî'nin Te'vilâtü'l-Kur'ân adlı eserinde yer alan ve Allah'ın varlığına işaret eden "hudûs", "gâye/nizam" ve "fıtrat"a ilişkin ifadelere dikkat çekmeye çalıştık

The issue of the possibility of rational knowing the existence of God has been always one of the most important philosophical and theological matters of debate through the history. This issue was handled by Ebü'l-Mansûr Mâtürîdî (333/944) who is the most powerful figure in Hanîfe School and has the biggest share in the establishment of Followers of Sunnah kalam. With reference to the idea that the human is a cognizant (rational) creature, Mâtürîdî argues that he has reasonable and fair reasons for believing in a Creator. If every human who has a mental health, thinks his own structure and the natural events occurring around himself disinterestedly, he can know the existence of a Supreme Creator. In this work, we tried to draw attention to the expressions of Mâtürîdî in Ta’wilat al-Qur'ân, which are related to the matter of "hudûth", "purpose and order", "fıtrah" pointing to the existence of God