Büyükşehir belediyeleri harcamalarının insani gelişme üzerindeki etkileri : Türkiye örneği (2013-2015)

Abstract

Büyükşehir belediyeleri harcamalarının insani gelişme üzerindeki etkileri : Türkiye örneği (2013-2015) Bu tez, büyükşehir belediyelerinin kamu harcamalarının insani gelişme üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Çalışma kapsamında, 2013 ve 2015 yıllarına ait veriler kullanılarak Antalya, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kocaeli, Konya ve Samsun büyükşehir belediyeleri örnek olarak seçilmiştir. İllerin seçiminde ekonomik büyüklük, nüfus yoğunluğu, bölgesel kalkınma seviyeleri ve kamu harcamalarının dağılımındaki farklılıklar dikkate alınmıştır. Çalışmada belediyelerin bütçe yapıları, eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal hizmetlere yönelik harcamalarının insani gelişme endeksi (İGE) üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kamu harcamalarının insani gelişme üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiler yarattığını göstermektedir. Eğitim ve sağlık harcamalarının yüksek olduğu belediyelerde İGE değerlerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, altyapı yatırımlarına öncelik veren belediyelerde kısa vadeli ekonomik büyüme sağlansa da, uzun vadede insani gelişmeyi sürdürülebilir şekilde desteklemediği görülmüştür. Sosyal yardımların ise bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılamada etkili olduğu ancak uzun vadeli insani gelişme açısından tek başına yeterli olmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, belediyelerin kamu harcamalarını uzun vadeli stratejik planlama çerçevesinde yönetmesi gerekmektedir. Eğitim ve sağlık harcamalarına yapılan yatırımların artırılması, kamu kaynaklarının şeffaf ve veri odaklı tahsis edilmesi büyükşehir belediyelerinin insani gelişme üzerindeki olumlu etkisini artıracaktır.The effects of metropolitan municipality expenditures on human development : the case of Türkiye (2013-2015) This thesis analyzes the effects of public expenditures of metropolitan municipalities on human development. Data from 2013 and 2015 were used, selecting Antalya, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kocaeli, Konya, and Samsun as case studies. The selection criteria included economic size, population density, regional development levels, and differences in the distribution of public expenditures. The study evaluates the impact of municipal budget structures and expenditures in education, healthcare, infrastructure, and social services on the Human Development Index (HDI). Findings indicate that public expenditures have both direct and indirect effects on human development. Municipalities that allocate more resources to education and healthcare tend to have higher HDI scores. However, those prioritizing infrastructure investments achieve short-term economic growth but fail to sustain long-term human development. Social assistance programs are effective in meeting basic needs but are insufficient alone for sustainable human development. In conclusion, municipalities must manage public expenditures within a long-term strategic planning framework. Increasing investments in education and healthcare and ensuring the transparent and data-driven allocation of public resources will enhance the positive impact of metropolitan municipalities on human development.