Bangladeş’teki İslam bankacılık uygulamasının fıkhî açıdan incelenmesi

Abstract

İslâmî bankacılık ve finans sistemlerinin kurulması ve işletilmesi, İslâm hukukunun temel ilkelerine dayanmaktadır. Bu prensipler, şer’î ölçüleri esas alan iktisadi hayata yeni bir boyut kazandırmıştır. İslâmî bankacılık sisteminin resmî finans şekli yaklaşık 50 yıl önce başlamış ve çağdaş İslâm âlimleri, bunun modern dünya için alternatif bir bankacılık sistemi olduğunu kabul etmişlerdir. Günümüzde İslâmî bankacılık endüstrisindeki bu hızlı büyümenin sebepleri arasında, İslâm ülkelerindeki finansörlerin şer’î usül ve hükümlere uygun olan iktisadi ilkeleri uygulamayı benimsemeleri olduğu söylenebilir. Bu çalışmada, Bangladeş'te İslâmî bankacılık sisteminde uygulanan iki temel işlem incelenecektir: Bunlardan birincisi, bankanın müşterilerden “vedîa ve mudâraba” sözleşmesi ile para toplaması; ikincisi ise, toplanan paranın “murâbaha, bey’ müeccel, bye’ istısnâʻ, bey’ selem, müşâreke” gibi çeşitli akitlerle yatırımcıya fon olarak kullandırılmasıdır. Dolayısıyla bu fon toplama ve yatırımın çalıştırılmasının fıkıh ilmine göre tahlil edilmesi çalışmamızın temel konusunu teşkil etmektedir. Bunun için ilk olarak, İslâmî bankacılık sistemiyle ilgili temel kavramlar ele alınmış, ardından tezle ilgili konular fıkıh ilimi açısından incelenmiş, son olarak klasik ve son dönemdeki fakihlerin görüşleri klasik fıkıh literatürü sistematiği esas alınarak karşılaştırılmıştır.

The inception and operation of Islamic banking and financial systems are based on Sharia principles. These special basic principles give a new dimension to the management structure known as the Sharia Board. However, the official launch of the Islamic banking operation began 50 years ago, now most Islamic jurists acknowledge that it is an alternative banking system for the modern world. It is believed that today's the rapid growth of the Islamic banking industry stems from the application of Sharia principles.This study highlights two types of transactions in the Islamic banking system in Bangladesh. First, the bank collects money from customers through the Vadiah and Mudarabah contract. Secondly, the collected money is invested in various fields such as Murabaha, Muajjal, Istisna, Musharakah etc. The extent to which this fund collection and investment works in accordance with Sharia agreements will be analyzed based on Islamic law.This study also, firstly, the basic concepts related to the Islamic banking system are discussed, then the issues related to the thesis are examined in terms of the Qur'an and Sunnah, Finally, the views of classical Islamic jurists and modern Islamic scholars were compared according to classical text books.