Türk ve Alman medeni usul hukukunda tanık ifadelerinin değerlendirilmesinde tecrübe kuralları

Abstract

Alman ve Türk Medeni usul hukukunda hâkim, delilleri değerlendirirken tamamen özgür değildir. Alman ve Türk doktrinine göre; doğa, mantık ve tecrübe kuralları delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkesini sınırlamaktadır. İnsanın algı kapasitelerinin sınırlılığı ve görülen veya işitilen şeylerin objektif bir şekilde algılanması, hatırlanması ve tam olarak ifade edilmesindeki güçlükler sebepleriyle deliller arasında en sık görülen, ancak en az güvenilir olan tanık delilinin değerlendirilmesi de oldukça güçleşmektedir. Bu güçlükle baş edebilmek için Alman ve Türk hâkimleri, tanık ifadelerinin değerlendirilmesinde tecrübe kuralları altında kanunda yer almayan ispat kuralları yaratmaktadır. Çalışmada, tanık delinin değerlendirilmesinde dikkate alınan ve tecrübe kuralı olarak belirtilen bu kurallar açıklanmış ve bu kuralların hukuki niteliği tartışılmıştır. Bu kapsamda sunulan çözüm önerileri çalışmanın sonuç bölümünde açıklanmıştır.In Turkish and German Civil Procedural Law, the judge is not completely free to assess the evidences. The laws of nature and logic as well as the principles derived from the experiences limits the principle of free appraisal of evidences. The restricted capacity of human senses and the difficulties in perceiving, remembering things seen and heard objectively and completely reflecting them make the assessment of witness evidence, which is the most frequent, but the most unreliable evidence among all evidences, complicated. In order to overcome these difficulties, the Turkish and German judges tend to create new rules of evidences. In this work, the rules defined as the principles derived from the experiences and not stipulated in law and their legal nature are explained. In this context, the potential solution recommendations are expressed in the conclusion part of the work.