Halk sağlığının korunmasında yapılan iletişim faaliyetlerinin rolü üzerine bir araştırma

Abstract

Sağlık, Dünya Sağlık Örgütü tarafından kişinin ruhen, bedenen ve sosyal yönden tam bir iyilik halinde bulunması olarak tanımlanmıştır. Sağlığın korunması ve geliştirilmesi için tedavi edici hizmetlerin yanı sıra halk sağlığı hizmetleri de yürütülmektedir. Halk sağlığı hizmetleri toplum sağlığını korumak ve geliştirmek için sağlığın bozulmasını önleyici tedbirlerin alınması ve kişilere gerekli farkındalığın kazandırılması çalışmalarını içerir. Bu noktada sağlık iletişimi kilit rol oynamaktadır. Sağlık iletişimi halk sağlığı kampanyalarında kamuoyu oluşturmak için kullanılmaktadır. Ülkemizde de tütün ve tütün ürünleri ile mücadele kapsamında “Dumansız Hava Sahası Kampanyası” halk sağlığının korunmasında örnek bir sağlık iletişim kampanyası olarak kullanılmıştır. Anahtar Sözcükler: Sağlık, Halk Sağlığı, İletişim, Sağlık İletişimi, Tütün.

World Health Organization identifies health as an individual’s state of complete physical, mental and social well-being. In addition to curative services, public health services are key elements for health protection and promotion. The public health services include ensuring preventive measures against ill-health to protect and promote community health as well as activities for bringing in awareness among individuals. In this context, health communications plays a critical role. Health communications is a significant instrument to create public opinion in public health campaigns. On this account, aiming at tobacco control in Turkey “Smoke-Free Air Zone” campaign constitutes an example of a health communications campaign addressing public health promotion. Key Words: Health, Public Health, Communications, Health Communications, Tobacco ZETi ABSTRACTii İÇİNDEKİLERiii TABLOLAR LİSTESİvi ŞEKİLLER LİSTESİvii GİRİŞ1 HALK SAĞLIĞI VE TÜRKİYE’DE HALK SAĞLIĞI ÇALIŞMALAR 1.Genel Olarak Sağlık Kavramı4 1.1. Sağlık Tanımı4 1. 2. Sağlık Hakkı5 2 Ülkemizde Sağlık Hizmetlerinin Örgütlenişi8 2. 1. 1921- 1938 Döneminde Sağlık Politikası ve Sağlık Sistemi8 2. 2. 1938–1960 Döneminde Sağlık Politikası ve Sistemi 12 2. 3. 1961 Anayasası Dönemi14 2. 4. 1982 Anayasası Dönemi Sağlık Politikası ve Sistemi28 2. 4. 1. Sağlıkta Dönüşüm Programı32 2. 4. 1. 1. Programın Temel İlkeleri33 2. 4. 1. 2. Programın Temel Bileşenleri34 1. Planlayıcı ve Denetleyici Bir Sağlık Bakanlığı 34 2. Herkesi Tek Çatı Altında Toplayan Genel Sağlık Sigortası37 3. Sağlığa Erişim ve Sağlık Sunum Sisteminin Güçlendirilmesi38 4. Nitelikli ve Etkili Sağlık Sistemi için Kalite ve Akreditasyon38 5. İdari ve Mali Özerkliğe Sahip Sağlık İşletmeleri 39 6. Etkili Bilgiye Erişim için Sağlık Bilgi Sistemi40 2. 4. 1. 3. Sağlıkta Dönüşüm Programının Uygulama Süreci40 3. Halk Sağlığı Çalışmaları42 3. 1. Halk Sağlığı Tanımı ve Önemi42 İKİNCİ BÖLÜM SAĞLIK İLETİŞİMİ VE HALK SAĞLIĞININ KORUNMASINDA KULLANIMI 1. İletişim Kavramı49 1. 1. İletişim Kavramı ve Tanımı49 2. Sağlık İletişimi50 2. 1. Sağlık İletişimi Kavramı51 3. Sağlık İletişiminde Kullanılan Yöntemler54 3. 1. Sosyal Pazarlama55 3. 2. Medyada Savunuculuk65 3. 3. Halkla İlişkiler68 3. 3. 1. Halkla İlişkiler Kavramı 68 3. 3. 2. Halkla İlişkiler Tanımları ve İletişim69 3. 3. 3. Halkla İlişkilere Yöneltilen Eleştiriler73 4. Sağlık İletişiminde Kitle İletişimi75 4. 1. Kitle İletişim Araçlarının Sağlık İletişiminde Kullanılması77 4. 2. Sağlık İletişiminde Hedef Kitle79 4. 3. Sağlık Alanında Davranış Değişikliği Oluşturmak84 4. 4. Sağlık Davranışı Geliştirme Değiştirme Aşamaları84 4. 5. Sağlık İletişimi Süreci85 4. 6. Sağlık İletişimi Kampanyaları86 4.7. Sağlık İletişimi Program ve Kampanyaları ile İlgili Genellemeler87 5. Sağlık İletişiminin Türkiye’de Gelişimi90 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM HALK SAĞLIĞININ KORUNMASINDA SAĞLIK İLETİŞİMİNİN ROLÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA DUMANSIZ HAVA SAHASI KAMPANYASI 1. Tütünle Mücadele95 1. 1. Ulusal Tütün Kontrol Eylem Planı95 1. 2. Türkiye ve Tütün96 1. 3. Sigara “Yasağı”na İlişkin Yorumlar97 1. 4. Dünyada Tütün ile Mücadele97 1. 5. Tütün Kontrol Çalışmalarında Bugüne Kadar Yapılan Çalışmalar ve Gelinen Nokta98 2. Dumansız Hava Sahası Kampanyası103 2. 1. İletişim Stratejisi103 2. 2. Yöntem103 2. 3. Hedef Kitle103 2. 4. İletişim Süreci103 3. Sağlık Bakanlığı Çalışanlarının Sigara İçme Alışkanlığı Hakkında Bir Araştırma 104 3. 1. Araştırmanın Konusu104 3. 2. Araştırmanın Amacı 104 3. 3. Araştırmanın Yöntemi105 3. 3. 1. Veri Toplama Aracı105 3. 3. 2. Ana Kütle ve Örneklem105 3. 3. 3. Verilerin Analizi105 3. 4. Analiz ve Bulgular105 3. 5. Çalışanların Demografik Özelliklerini Gösteren İstatistikler106 3. 6. Bulgular ve Tartışma125 SONUÇ127 EKLER134 KAYNAKÇA154