Sovyet Türkmenistanı'nın oluşum yıllarında bir mizah dergisi : Tokmak (1925-1926 yılları)

Abstract

Tokmak, 20 Şubat 1925 tarihinde Arap harfleriyle Türkmence olarak Aşkabat şehrinde çıkmaya başlayan ve içinde çok sayıda karikatürler bulunan bir mizah dergisidir. Azerbaycan’daki Molla Nasreddin ile Özbekistan’daki Muştum dergisi ile benzerlikler gösteren, cumhuriyetin oluşum yıllarında izlenen kültür politikalarını yansıtması bakımından önemli bir malzemeyi barındıran bu dergi hakkında ciddi bir çalışma bulunmamaktaydı. Türkmenistan’ın kuruluşuyla birlikte yayın hayatına başlayan bu derginin amacı, Türkmen toplumunu dönüştürmek ve yeni kurulan devletin gerçek bir Türkmen devleti olmasını sağlamaktı. Dergide din adamları, zenginler gibi sınıflarla birlikte ulus devletin muhalifleri ve madde bağımlıları, yolsuzluk yapanlar gibi ideal topluma yakışmayan gruplar da hedef alınmıştır. Bu çalışmada derginin ilk iki yılına (1925-1926) ait sayılar incelenerek söz konusu dönemin toplumsal yapısının anlaşılması hedeflenmiştir.

Toqmaq was a humorous journal published in Ashgabat on February 20, 1925, in Turkmen with Arabic script, and featuring numerous cartoons. This journal, which shares similarities with Molla Nasreddin in Azerbaijan and Mushtum in Uzbekistan and contains significant material reflecting the cultural policies pursued during the republic's formative years, has been largely ignored. Published with the founding of Turkmenistan, the journal’s aim was to transform Turkmen society and ensure that the newly established state became a truly Turkmen state. The magazine targeted not only members of the clergy and the wealthy, but also opponents of the nation-state, and groups unbecoming of an ideal society, such as drug addicts and corrupt individuals. This study examines issues from the journal’s first two years (1925-1926), aiming to understand the social structure of the period.