Ekonomik politika belirsizliklerinin bankacılık sektör karlılığına etkileri : seçili ülkeler üzerine ekonometrik bir uygulama

Abstract

Ekonomik politika belirsizliklerinin bankacılık sektör karlılığına etkileri : seçili ülkeler üzerine ekonometrik bir uygulama ‘’Ekonomik Politika Belirsizliği’’, ekonomik çevreleri derinden etkileyen, tam olarak hesaplanamayan, bilgi üretme-kullanma ve politika geliştirme çaresizliğinin yaşandığı istikrarsız, belirsiz, muğlak ve değişken bir ortamı ifade etmektedir. 2008 Küresel Finans Krizi politika belirsizliğinin günümüzdeki anlamında ele alınıp önemle değerlendirilen bir kavrama dönüşmesinde milat olmuştur. Bu tarih sonrasında özellikle ekonomik politika belirsizliklerinin ölçülmesine yönelik çalışmalarda artış olduğu görülmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmalardan literatürde en çok atıf alan ve bilinen çalışmalardan biri Baker, Bloom ve Davis’e ait EPU endeksi çalışmasıdır. Ayrıca araştırmacılar çalışmalarda bir standart oluşturmak için rehber oluşturmuşlardır. Bu rehberi baz alan yaklaşık 30 ülke için EPU endeksi hazırlanmıştır. Çalışmamızda da bu rehberdeki metodoloji tamamen takip edilerek Türkiye için EPU endeksi hazırlanmıştır. Böylece verilerine ulaşılan 24 ülke ile birlikte Türkiye’nin de içinde bulunduğu ülke grubu için 2003-2021 yılları için panel veri yöntemi uygulanmıştır. Bankacılık sektörünün performans ölçümünde literatürde yaygın olarak kabul gören kârlılık göstergeleri olan ROA, ROE ve NIM bağımlı değişkenler olarak belirlenmiştir. Analizin temel bağımsız değişkeni olarak, her ülke özelinde hesaplanan EPU endeksi kullanılmıştır. Yanı sıra WUI, GDP ve CPI gibi ek kontrol değişkenleri de diğer bağımsız değişkenler olarak analize dâhil edilmiştir. Karlılık değişkenleri ve EPU arasındaki ilişkiyi araştırmak amacıyla hazırlanmış olan çalışmanın temel hipotezi olan ‘’bankacılık karlılığı ile belirsizlik arasında bir ilişki yoktur.’’ hipotezi panel veri analizi yöntemi ile araştırılmıştır. Yapılan eşbütünleşme testi sonuçlarına göre serilerin eşbütünleşik oldukları ve uzun dönemde birlikte hareket ettikleri sonucuna varılmıştır. Önsel testler ve eşbütünleşme testi sonuçlarına göre uzun dönem tahmincisi olan MG testi uygulanmıştır. Ayrıca sonuçlar bir diğer uzun dönem tahmincisi olan FMOLS yöntemi ile de sınanmıştır. FMOLS tahmin sonuçlarına göre EPU’daki %1’lik bir artış, NIM’i %0,92 oranında azaltmakta ve bu etki %1 düzeyinde anlamlıdır. MG tahmincisine göre EPU’daki aynı düzeydeki artış ROA’yı %0,24 oranında azaltırken, FMOLS tahminine göre bu etki %0,46 düzeyindedir. ROE açısından değerlendirildiğinde ise MG sonuçlarına göre EPU’daki %1’lik artış ROE’yi %3,25 azaltmakta, FMOLS tahminlerine göre ise bu azalış %5,78 olup her iki tahminci açısından da istatistiksel olarak oldukça anlamlıdır. Dumitrescu ve Hurlin Granger nedensellik testi bulguları da EPU’nun hem ROA hem de ROE üzerinde nedensel etkisini ortaya koymaktadır. Tüm bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, ekonomik politika belirsizliğinin banka kârlılık göstergeleri üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu görülmektedir.The effects of economic policy uncertainty on banking sector profitability : an econometric application on selected countries Economic policy uncertainty (EPU) refers to an unstable, ambiguous, and volatile environment that profoundly affects economic actors and creates difficulties in producing and utilizing information as well as in developing policies. The 2008 Global Financial Crisis marked a turning point in recognizing policy uncertainty as an important concept in its modern sense, and studies measuring economic policy uncertainty have increased significantly since then. One of the most cited and well-known studies in this field is the EPU index developed by Baker, Bloom and Davis, who also provided a methodological framework to standardize such studies. Following this framework, EPU indices have been created for about 30 countries. In this study, an EPU index was constructed for Turkey by strictly following this methodology, and using this index, a panel dataset covering 24 countries including Turkey for the period 2003 to 2021 was analyzed. Commonly accepted profitability indicators in the banking literature, namely ROA, ROE and NIM, were used as dependent variables, while the country-specific EPU index served as the main independent variable, with WUI, GDP and CPI included as additional control variables. The main hypothesis of the study proposed that there is no relationship between banking profitability and uncertainty. Panel data analysis revealed that the series are cointegrated and move together in the long run. Based on the preliminary tests and cointegration results, the Mean Group estimator was used as the long-run estimator, and the findings were also validated using the FMOLS method. According to the FMOLS estimates, a one percent increase in EPU reduces NIM by 0.92 percent, which is statistically significant at the one percent level. Similarly, a one percent increase in EPU decreases ROA by 0.24 percent according to the Mean Group estimator and by 0.46 percent according to the FMOLS estimator. Regarding ROE, the Mean Group results show a 3.25 percent decline, while the FMOLS estimates indicate a 5.78 percent decline, both of which are highly significant. Moreover, the Dumitrescu and Hurlin panel Granger causality test results confirm that EPU has a causal effect on both ROA and ROE. Overall, these findings suggest that economic policy uncertainty has a negative and statistically significant effect on banking sector profitability indicators.