Publication: Basel kriterlerinin iç kontrol açısından Türk bankacılık sektörüne etkileri ve öneriler
Abstract
When we examine the last 20 years of banking sector, its swift growth can be observed. Banking transactions became more complicated, also the number and transactions volumes of the financial instruments has dramatically increased and the banks have reached a much more international structure. Banking sector has acted as the pioneer of globalism at the financial markets. Due to global nature of banking sector, the crisis in one country had ramifications in another and the consequences of a crisis in a single country have been suffered in many. Firstly Basel 1 Consortium was successful during the time period which it enclosed, especially drawing attention to the importance of the issue of sufficiency of capital of banks. However Basel 1 was replaced by Basel 2 Consortium, as a result of changes and developments in finance sector. Following Basel 1, decisions of Basel II Consortium aims the constant and momentary observation of all operations and activities and the immediate detection and prevention of risks and dangers with the internal control units, before these even emerge and begin to damage the bank. Internal control units constitute internal check points and internal control process in order to pinpoint risk and dangers. Internal control units responsible of not just inspecting the operations and activities of the units they supervise, but also making them more efficient, effective and successful. Due to effective maintaining internal control and risk management desks within their structure, local and international banks are able to defend themselves against possible risk and dangers.
Bankacılık sektörünün son 20 yılına baktığımızda sektörün hızlı bir şekilde büyüdüğünü görmekteyiz. 20 yıl öncesi ile kıyasladığımızda gerek bankacılık işlemlerinin karmaşıklaşmış, gerekse kullanılan finansal araçların sayıları ve işlem hacimleri önemli ölçüde artmış ve bankalar çok daha uluslararası bir yapıya kavuşmuşlardır. Bankacılık sektörü finansal piyasalarda kürselleşmenin öncüsü olmuştur. Son 20 yılda farklı ölçeklerde çok sayıda bankacılık krizi yaşanmıştır. Bu krizlerin sonucunda çok sayıda banka finansal açıdan zarar görmüş ve iflas etmiştir. Bankacılık sektöründe ki küresel yapı nedeni ile de bir ülkede yaşanan bankacılık krizleri başka ülkeleri de etkilemiştir. Basel I süreci, bankalarda sermaye yeterliliği oranının öneminin kavranması ve bu konuda bankaların gerekli çalışmaları yapmalarına gerekli önlemleri almalarına olanak sağlamıştır. Fakat finans sektöründe yaşanılan değişim ve gelişmeler sonucunda yerini Basel II uzlaşısına bırakmıştır. Basel II kararları; iç kontrol birimleri ile bankaların tüm çalışma ve faaliyetlerinin anlık olarak izlenmesi olası risk ve tehlikelerin ortaya çıkıp bankaya zarar vermeden tespit edilip önlenmesini amaçlamaktadır. İç kontrol birimleri, bankalarda iç kontrol noktaları ve iç kontrol süreçleri oluşturarak olası risk ve tehlikeleri belirlemeyi amaçlamaktadırlar. İç kontrol birimleri, klasik denetim anlayışından farklı olarak inceledikleri birimlerin çalışmalarını sadece kontrol etmekten değil aynı zamanda bu birimlerin tüm çalışmalarının daha etkin, verimli ve başarılı bir yapıya kavuşturulmasından da sorumludurlar. Basel II kararları ile ülkelerin bankacılık sektöründe iç kontrol süreçleri ve çalışmaları ile ilgili olarak ortak standartlar ortaya konmuştur. Bankaların bünyelerinde etkin bir şekilde çalışan iç kontrol ve risk yönetimi birimlerine sahip olmaları sayesinde yerel ve uluslararası alanda faaliyet gösteren bankalar kendilerini olası risk ve tehlikelere karşı başarı ile koruyabilirler.
Bankacılık sektörünün son 20 yılına baktığımızda sektörün hızlı bir şekilde büyüdüğünü görmekteyiz. 20 yıl öncesi ile kıyasladığımızda gerek bankacılık işlemlerinin karmaşıklaşmış, gerekse kullanılan finansal araçların sayıları ve işlem hacimleri önemli ölçüde artmış ve bankalar çok daha uluslararası bir yapıya kavuşmuşlardır. Bankacılık sektörü finansal piyasalarda kürselleşmenin öncüsü olmuştur. Son 20 yılda farklı ölçeklerde çok sayıda bankacılık krizi yaşanmıştır. Bu krizlerin sonucunda çok sayıda banka finansal açıdan zarar görmüş ve iflas etmiştir. Bankacılık sektöründe ki küresel yapı nedeni ile de bir ülkede yaşanan bankacılık krizleri başka ülkeleri de etkilemiştir. Basel I süreci, bankalarda sermaye yeterliliği oranının öneminin kavranması ve bu konuda bankaların gerekli çalışmaları yapmalarına gerekli önlemleri almalarına olanak sağlamıştır. Fakat finans sektöründe yaşanılan değişim ve gelişmeler sonucunda yerini Basel II uzlaşısına bırakmıştır. Basel II kararları; iç kontrol birimleri ile bankaların tüm çalışma ve faaliyetlerinin anlık olarak izlenmesi olası risk ve tehlikelerin ortaya çıkıp bankaya zarar vermeden tespit edilip önlenmesini amaçlamaktadır. İç kontrol birimleri, bankalarda iç kontrol noktaları ve iç kontrol süreçleri oluşturarak olası risk ve tehlikeleri belirlemeyi amaçlamaktadırlar. İç kontrol birimleri, klasik denetim anlayışından farklı olarak inceledikleri birimlerin çalışmalarını sadece kontrol etmekten değil aynı zamanda bu birimlerin tüm çalışmalarının daha etkin, verimli ve başarılı bir yapıya kavuşturulmasından da sorumludurlar. Basel II kararları ile ülkelerin bankacılık sektöründe iç kontrol süreçleri ve çalışmaları ile ilgili olarak ortak standartlar ortaya konmuştur. Bankaların bünyelerinde etkin bir şekilde çalışan iç kontrol ve risk yönetimi birimlerine sahip olmaları sayesinde yerel ve uluslararası alanda faaliyet gösteren bankalar kendilerini olası risk ve tehlikelere karşı başarı ile koruyabilirler.