Deizm ve Eleştirisi: Tarihsel ve Teolojik bir yaklaşım

Abstract

Tanrı, Deizm, Teizm, Doğal Din, Din, Bilim. “Deizm ve Eleştirisi: Tarihsel ve Teolojik Bir Yaklaşım” başlıklı çalışmamızda, Batı düşüncesi içinde dinî ve felsefî bir anlayış olarak ortaya çıkarak geleneksel dinlerin -özellikle Hıristiyanlığın- Tanrı, vahiy, peygamberlik ve mucize gibi temel inançlarına yönelik eleştirel yaklaşımlarda bulunan ve XVIII. yüzyıldan günümüze kadar uzanan süreç içinde insanların dinî anlayışları üzerinde çeşitli açılardan hissedilir etkileri bulunan deizmin ortaya çıkmasına neden olan tarihsel ve teolojik etkenler incelenmeye ve farklı bakış açılarından hareketle konu gereğince irdelenmeye çalışılmıştır. Deist oldukları kabul edilen düşünürlerin, Tanrı’nın varlığının bilinmesi ve O’nun âlem ve insan ile olan ilişkileri hakkındaki iddiaları ile geleneksel dinlere yönelik eleştirel yaklaşımlarının sunulmasında, olumlu ve olumsuz tarafları göz önünde bulundurularak objektif bir tavır benimsenmiş, deist argümanlara yönelik tarihsel ve teolojik bir bakış açısı getirilerek tüm deist iddiaların, İslâm dini açısından ne oranda geçerli olduğu sorgulanmıştır. God, Deism, Theism, Natural Religion, Religion, Science. In our study titled “Deism and its Critique: A Historical and Theological Approach” the aim was to analyze the historical and theological factors leading to the emergence of deism that emerging as a religious and philosophical understanding within the Western thought had a critical approach towards basic beliefs -such as God, revelation, prophethood and miracle- of traditional religions -especially of Christianity- and that has had a tangible impact on people’s religious understandings since 18th century and to evaluate different approaches about the subject. In introducing the claims of philosophers, who were accepted to be deists, on the recognition of God’s existence and his relationship with the universe and the human being, and deists’ critical approach towards traditional religions, an objective attitude -taking into account their positive and negative sides- was adopted. Proposing a historical and theological view towards deist arguments, the validity of all deist arguments from Islam’s point of view was questioned.