Ortadoğu’ da sosyal değişme ve iktisadi yaşam : Türkiye ve Mısır örneği

Abstract

Mısır ve Türkiye Ortadoğu'da bulunan iki ülkedir.Aynı devlet geleneğinden gelmektedirler ve aynı dine mensupturlar. Bu iki ülkeden ilki olan Mısır'da değişimin başlangıcı Mehmet Ali Paşa'ya kadar uzanmaktadır. M.Ali Paşa'nın hanedanıyla devam eden değişim,İngiliz işgaliyle kesintiye uğramıştır. Cemal Abdülnasır'la yeniden başlayan değişim Enver Sedat'la devam etmiştir. Cemal Abdülnasır geliştirdiği farklı politikalarla (Arap Milliyetçiliği - Arap Sosyalizmi) değişimi indükleyen lider olmuş fakat Enver Sedat aynı çizgiyi toplumsal sorunlarla uğraşmaktan yakalayamamıştır. Şu anda iktidarda olan Hüsnü Mübarek ise kendinden önceki liderler gibi köklü değişimler ortaya koymakta diğerleri kadar cesur değildir. Çünkü farklı kültürlere sahip milletlerden oluşması ve Din'in her zamanki baskınlığı Mısır'daki sosyal değişmenin hızını belirleyen etkenlerdir. Bu anlamda Mısır'ın Türkiye ile benzer bir değişim sonucu yakalayamadığı görülmektedir. Türkiye ise Osmanlı Devletinden devraldığı iktisadi zihniyeti yaptığı inkılaplar, düzenlediği kongrelerle aşmaya çalışmıştır. Bu esnada Osmanlıdan devralınan iktisadi zihniyetin indükleyicisi olan Din'in kamusal alandaki baskınlığını laiklik ideolojisiyle asgariye indirgemiş ve umulan değişimi yakalamada farklı iktisadi paradigmalar yardımıyla hedefine ulaşmaya çalışmıştır. 1960,1971 ve 1980 yıllarında demokrasi kültürü üç defa kesintiye uğramasına rağmen Türkiye son yıllarda uyguladığı politikalarla sosyal anlamda bir değişimi yakalamıştır.

Egypt and Turkey, two Middle Eastern countries, have emerged upon the same tradition of state-run and are dominated by the same religion. In the former of these two, dawn of reconstruction goes back to Mehmet Ali Pasha. Reconstruction movements, which occurredduring M Ali Pasha's dynasty, have been interrupted by English invasion. Reconstruction process started again with Gemel Abden Nasser and went on under Anwar Sadat's rule. Abden Nasser was the leader who promoted reconstruction with his varying policies of Arab Nationalism and Arab Socialism.However, Anwar Sadat was not as successful as Nasser since he had to deal with social conflicts. Husnu Mubarek, the actinggovernor, is not as bold as his precedents in implementing radical reconstructive decisions. This isbecause the pressure of religion and the existence of cosmopolitan ethnic structure that is composed of diverse cultural traditions as well determine the speed of reconstruction in Egypt. In this regard Egyptdoes not seem to have attained an end of reconstructionas Turkey has. Turkey has endeavored to go beyond the economic vision that she inherited from Ottoman Empire by various revolutions and congresses of economy. In the meantime the pressure of religion,which was the force major of Ottoman economic mentality, over public sphere has been minimized by implementing laicism and various economic paradigms were employed in attaining the desired level of reconstruction. Though the democratic tradition had been interrupted three times; 1960, 1971 and 1980,Turkey has the air of social reconstruction with policies of the recent years.