İslam muhakeme hukukunda ispat vasıtası olarak hakimin şahsi bilgisi

Abstract

Soyadı: Ahmet ÇETİNKAYA lahiyat slam Hukuku Prof. Dr. Celal ERBAY Tez Türü ve Tarihi: Yüksek Lisans - Ekim 2004 Muhakeme Hukuku, Hakimin Şahsi Bilgisi, İspat, İspat Vasıtaları

İSLAM MUHAKEME HUKUKUNDA İSPAT VASITASI OLARAK HAKİMİN ŞAHSİ BİLGİSİ İslam Muhakeme Hukuku'nda, fukahanın çoğunluğu tarafından mahkeme dışında edinilen özel bilgi kapsamında ele alınan hakimin şahsî bilgisinin, hükme mesnet edilip edilemeyeceği konusu fakihler arasında tartışılmıştır. Hakimin şahsî bilgisinin hükme istinat edebileceğini mutlak olarak kabul eden fakihler olduğu gibi aksi görüşte olan fakihler ve belli şartlarla kabul eden fakihler de olmuştur. Her üç gruptaki fakihler de görüşlerini, Kur'an ve Sünnet'ten nasslar ile ictihâdî gerekçelere dayandırarak açıklamaya ve ispatlamaya çalışmışlardır. Bu çalışmada, hakimin şahsî bilgisinin, İslam Muhakeme Hukukundaki yeri konusunda bilgi verilmiş olup araştırma, gerek klasik gerekse modern dönemde yazılmış eserler dikkate alınarak hazırlanmıştır. Hakimin şahsî bilgisinin, hukukun objektiflik ve delillerin şeffaflığı ilkeleri çerçevesinde ve günümüz toplumunun ahlâkî yapısı dikkate alındığında hükme mesnet edilemeyeceği kanaatindeyiz. Hakimin şahsî bilgisini, bir ispat vasıtası olarak kabul eden fakihlerin bu görüşlerini, yaşadıkları dönem ve hayat şartları çerçevesinde değerlendirmek gerekir. Ayrıca bu fakihler, konunun dinî, ahlakî ve hukukî olmak üzere üç farklı boyutunu tek bir boyutta ele almışlardır. Name and Surname: Ahmet ÇETİNKAYA Field of Study: Religious Sciences Programme: Islamic Law Supervisor: Professor Celal ERBAY Degree Awarded and Date: Master - September 2004 Law of adjudication, judge's personal knowledge, evidence, kinds of evidence ABSTRACT JUDGE'S PERSONAL KNOWLEDGE AS A KIND OF EVIDENCE IN ISLAMIC LAW OF ADJUDICATION Majority of the scholars of Islamic law defined the personal knowledge of the judge as the special knowledge acquired by him through the ways other than the trial process, and they differed on whether it be a valid basis for the decision. Whereas some accepted it as a valid basis without any condition, some others rejected it categorically, and still others accepted it with some conditions. All these scholars tried to prove and explain their respective views on the basis of nusûs (Qur'ân and Sunnah) and ijtihad. This study gives a detailed account of the function and status of judge's personal knowledge in the Islamic law of adjudication. I depended on the modern as well as the classical sources on the subject. To my mind, the view rejecting the judge's personal knowledge categorically should be preferred considering the moral structure of modern society, and the principles of law like objectivity and openness. And the views accepting judge's personal knowledge as a kind of evidence should be considered within the context of the periods and societies in which those lawyers lived. Additionally, what led the lawyers to this conclusion is their reduction of three dimensions of the subject, namely religious, moral and legal, to one dimension.