Mengen’de Yetişen Bazı Yabani Mantar Türlerinin Doğal Boya _x000D_ Kaynağı Olarak Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada, doğal boya olarak chantarelle (Cantharellus Cibarius), porcini (Boletus Edulis ) ve trumpet (Craterellus Tubaeformis ) _x000D_ yabani mantarların ekstraksiyon ürünleri kullanılmıştır. Cantharellus Cibarius, Boletus Edulis ve Craterellus Tubaeformis türlerinden _x000D_ mantarlar Bolu Mengen ilçesinden toplanmış, yıkandıktan sonra etüvde (40°C ± 2°C) 8 saat kurutulmuştur. Materyal olarak 160 denye _x000D_ % 100 ipek iplik kullanılmıştır. Boyamalarda kullanılacak ipek iplikler laboratuvar tipi boyama makinesinde (Termal) 20 g/l zeytinyağı _x000D_ sabun çözeltisi 1 saat kaynatılmış ve ardından materyale sıcak ve soğuk yıkama işlemleri yapılarak materyaller kurutulmuştur. _x000D_ Boyamadan önce ipek iplikler bakır sülfat, potasyum alüminyum sülfat, potasyum dikromat, kalay (II) klorür, demir (II) klorür ve demir _x000D_ (III) klorür ile mordanlanmıştır. Çektirme yöntemine göre, iplikler laboratuvar boyama makinesinde 60 dakika kaynama sıcaklığında _x000D_ boyanmış, flotte içerisinde soğutulmaya bırakılarak 12 saat sonra örneklere, soğuk taşar yıkama, sıcak yıkama, kaynar sabunlama ve _x000D_ soğuk durulama işlemleri yapılmıştır. Kurutma işleminden sonra renk koordinatları oluşturmak için spektrofotometre (Datacolor Spectra _x000D_ Flash 600 plus- D65/ 10°) ile renk ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Boyanmış örneklerin yıkama, sürtme ve ışık haslıkları incelenmiştir. _x000D_ Sonuç olarak: Mordan maddelerinin, toplam renk farklılığı (ΔE*) değişiminde etkili olduğu belirlenmiş ve en yüksek toplam renk _x000D_ farklılık değeri, bakırsülfat mordanının kullanıldığı boyamada elde edilmiştir. (ΔE*=10.2884). Açıklık – koyuluk (ΔL*) eksenine göre _x000D_ renk değerlendirilmesinde, potasyum bikromat ile mordanlanmış örnek dışında, diğer boyamalarda renk standarttan daha açık elde _x000D_ edilmiştir._x000D_ Chantarelle, porcini ve trumpet mantarlarlarından elde edilen boyarmaddeler ile ipekli materyalin boyanmasında Renk Kuvveti (K/S) _x000D_ değerleri karşılaştırıldığında; en iyi renk veriminin demir (II) klorür ile mordanlandıktan sonra porcini mantarından elde edilen doğal _x000D_ boya ile boyanmış ipek materyalde elde edildiği görülmektedir. Mordansız boyama ve demir (III) klorür, potasyum dikromat ve kalay _x000D_ klorür mordanları ile yapılan tüm boyamalarda renk verimi oldukça düşüktür. _x000D_ Porcini mantarından elde edilmiş doğal boya ile boyanmış örneklerde, en yüksek toplam renk farklılık değerinin, demir (II) klorür _x000D_ mordanının kullanıldığı boyamada elde edildiği görülmüştür. Trumpet mantarından elde edilen doğal boya ile boyanmış ipek _x000D_ örneklerinde; en yüksek toplam renk farklılık değeri, bakır sülfat mordanının kullanıldığı boyamada elde edilmiştir.

In this study, extraction products of chantarelle (Cantharellus Cibarius), porcini (Boletus Edulis) and trumpet (Craterellus Tubaeformis) _x000D_ wild mushrooms were used as a natural dyes. Cantharellus Cibarius, Boletus Edulis and Craterellus Tubaeformis mushroom species _x000D_ were collected from Bolu Mengen district, washed and then dried in the oven (40oC ± 2oC) for 8 hours. 100% silk treat with 160 denye_x000D_ was used as a material to be dyed. The silk treads to be used in dyeing, were boiled in a laboratory type dyeing machine (Emsey Teknik) _x000D_ by applying 20g/l olive oil soap solution for 60 minutes, and then the material was dried by performing hot and cold water washing _x000D_ processes. Before dyeing, silk treads were mordanted with copper sulphate, potassium aluminum sulphate, potassiun dichromate, _x000D_ tin(II)chloride, iron(II)chloride and iron(III)chloride to see the effects of different mordants. According to the exhaustion method, the _x000D_ silk yarns were were dyed in the laboratory dyeing machine for 60 minutes at boiling temperature (around 98oC), then left to cool in the _x000D_ dyeing liquor, finally followed cold overflow washing, hot washing and cold rinsing additionally. After drying the samples, color _x000D_ measurements were carried out with a spectrophotometer (Datacolor Spectra Flash 600 Plus-D65/10o_x000D_ ) to create color coordinates. Color _x000D_ fastness to washing, rubbing and light of the dyed samples were examined. As a result, it was determined that mordant substances were _x000D_ effective in the change of total color difference ( ΔE) and the highest value was obtained in the dyeing using copper suphate mordant_x000D_ (ΔE 10.2884). In the evaluation of the color according to the lightness-darkness (ΔL) axis, the color was obtained lighter than the _x000D_ standard in other dyeings, except for the sample that was mordanted with potassium dichromate._x000D_ Comparing the color strength (K/S) values of the dyestuffs obtained from chantarelle, porcini and trumpet mushrooms on the dyed silk, _x000D_ it was observed that the best color yield was obtained in the silk material dyed with natural dye obtained from porcini mushroom after _x000D_ being mordanted with iron (II) chloride. The color yield was very low in the dyeing without mordant and all dyeing with iron (III)_x000D_ chloride, potassium dichromate and tin chloride mordants._x000D_ In the samples dyed with natural dyes obtained from porcini mushroom, the highest total color difference value was obtained in the _x000D_ dyeing using iron(II)chloride mordant. Silk samples dyed with natural dye obtained from trumpet mushroom, the highest total color _x000D_ difference value achieved in the dyeing using copper suphate mordant.