Geleneksel iktisat teorilerine metodolojik bir eleştiri denemesi

Abstract

İktisadın 1970’lerden beri bir kriz içine girdiği, başarılı tahminlerde bulunamadığı, gerçek yaşamdaki ekonomik olayları açıklayamadığı ve bu nedenle gerçek dünya ile bağlarının zayıf olduğuna ilişkin tartışmaların çokça yapıldığı bir dönemde yaşıyoruz. Bu çalışmanın amacı da söz konusu gerçekçilik problemini neoklasik iktisadın homo economicus gibi soyutlamalara dayalı atomistik ontolojisi bağlamında incelemek ve eleştirmektir. Bu anlamda tezin temel iddiası hâkim iktisadın bilim kimliği kazanmasını sağlayan metodolojik bireyciliğe dayalı atomistik ontoloji anlayışının, paradoksal biçimde toplumsal gerçekliğe ilişkin gerçekçi analizler yapamamasındaki temel unsur olduğudur. Bu kapsamda hem gerçekliğin farklı düzeylerini göz ardı ederek gerçekliği sadece görgül düzeyde ele alan pozitivist bilim anlayışına, hem de gerçeğin dilsel ve söylemsel olduğunu ileri süren post pozitivist yaklaşımlara karşı çıkan eleştirel gerçekçilik yaklaşımının iktisattaki gerçekçilik sorununa önemli bir alternatif olduğu ileri sürülecektir. Ayrıca hakim iktisattaki rasyonalite postülasının ve ontolojik indirgemeciliğin kapitalist piyasa ilişkilerinin meşrulaştırılmasında ve yeniden üretilmesinde oynadıkları ideolojik rol analiz edilmeye çalışılacaktır.Since 1970s we are going through a phase where discussions frequently address claims such as; economics has been in crisis, successful predictions cannot be made, reel world economic events cannot be explained nor accounted for. The purpose of this survey is to analyze and criticize this reality problem with respect to homo economicus as an atomistic ontology. In that respect, the main claim of the thesis is that; paradoxically, the inability of mainstream economics in making realistic analysis regarding social reality stems from its commitment to methodological individualism as an element of its atomistic ontology as well as its scientific identity. Within this framework it claimed that critical realism is an important alternative to both positivist science approach which ignores different states of reality by assessing reality only in empirical form, and to post positivist approach which conceptualizes reality as a discourse and a linguistic matter. Finally an attempt will be made to demonstrate the ideological role that rationality postulate and ontologic reductionism of mainstream economics plays in legitimizing and regenerating the capitalist market relations.