Takipteki kredilerin ve makroekonomik göstergelerin doğrusal olmayan ekonometrik yöntemler ile analizi

Abstract

Bankacılık sektörünün ülke ekonomisi içerisindeki yeri ve önemi oldukça büyüktür. Finansal sistem içerisinde fon arz edenler ile fon talep edenlere aracılık edip ekonominin çeşitli sektörlerine kredi kullandıran bankalar da aslında birer şirketten farksız olarak kar elde etme ve bu karı maksimize etme çabası içerisindedirler. Bankaların bilançolarında en yüksek paya sahip kredi işlemleri bu sebeple hem karlarını arttırmak hem de sektörel açıdan gelişim göstermek açısından oldukça önem arz etmektedir. Bankalar, bankacılık işlemleri doğası gereği ve içerisinde bulunulan koşullar sebebiyle çeşitli risklere maruz kalabilmektedir ancak bu riskler içerisinde en önemlisi bilançolarında da en büyük kaleme sahip kredi işlemleri sebebiyle maruz kaldıkları kredi riskidir. Kredi riski, bankaların verdikleri kredilerin geri dönüşlerindeki problemler neticesinde oluşur ve bu durum bankaları zarara uğratırken iflasa kadar götürmektedir. Bu tezde, Türk bankacılık sektöründe yer alan takipteki krediler ile makro değişkenler analiz edilmiştir. Sektördeki takipteki kredilerin toplam kredilere oranı olan takibe dönüşüm oranı değişkeni ile makro değişkenler enflasyon, faiz, kur ve işsizlik oranı gibi değişkenler kullanılmıştır. Sektördeki verilerin başlangıç dönemi ile günümüze kadar geçen süre olan 12.2002-05.2022 arası veriler kullanılmıştır. Ekonometride kullanılan doğrusal olmayan eşbütünleşme metotları ile takibe dönüşüm oranı ile makro ekonomik değişkenler ilişkiler analiz edilmiş ve farklı makro ekonomik değişkenler ile etkiler belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda değişkenler arasında kısa ve uzun dönemli anlamlı eşbütünleşme ilişkilerinin olduğu çok eşikli doğrusal olmayan otoregresif gecikmesi dağıtılmış modeller ile belirlenmiştir. Farklı eşikler ile en yüksek ve en düşük etkiye sahip değişkenler bulunmuştur.

The place and importance of the banking sector in the country's economy is quite large. In the financial system, banks that provide loans to various sectors of the economy by intermediating those who supply funds and those who demand funds, are in fact trying to make profits and maximize this profit, no different than a company. Credit transactions, which have the highest share in banks' balance sheets, are therefore very important in terms of both increasing their profits and developing sectoral aspects. Banks may be exposed to various risks due to the nature of their banking operations and the circumstances, but the most important of these risks is the credit risk they are exposed to due to the credit transactions that have the largest item in their balance sheets. Credit risk occurs as a result of the problems in the return of the loans given by the banks, and this situation leads to bankruptcy while causing losses to the banks. In this thesis, non-performing loans and macro variables in the Turkish banking sector are analyzed. NPL ratio, which is the ratio of non-performing loans to total loans, and macro variables such as inflation, interest, exchange rate and unemployment rate are used. The data between 12.2002-05.2022, which is the period from the beginning of the data in the sector to the present day, was used. The nonlinear cointegration methods used in econometrics, the NPL Ratio and the relationships between macroeconomic variables were analyzed and the effects of different macroeconomic variables were determined. As a result of the study, multi-threshold nonlinear autoregressive distributed lag models were determined, in which there were significant short- and long-term cointegration relationships between the variables. Variables with the highest and lowest effect were found with different thresholds.