Sosyal medyanın mahremiyet ve benlik inşasına etkisi üzerine bir araştırma

Abstract

ÖZETSOSYAL MEDYANIN MAHREMİYET VE BENLİK İNŞASINA ETKİSİ İnternet, hayatın her alanında kullanılmaya başlamasıyla insan hayatına daha fazla entegre olmuştur. Gelişen teknolojiler sonucunda internete bağlanabilen akıllı cihazların ucuzlaması ve hemen hemen herkes tarafından kullanılması internet kullanımını çok farklı bir boyuta taşımıştır. Günümüzde Facebook, Twitter, Instagram gibi sosyal medya sitelerinde kullanıcılar çok fazla zaman geçirmeye başlamışlardır. Bu durum bu mecralarda paylaşılan bilgi miktarını da artırmıştır. Ancak, paylaşılan bilgilerin doğurabileceği sorunlar birçok kullanıcı tarafından göz ardı edilmektedir. Kullanıcılar kendileri açısından mahrem sayılabilecek birçok içeriği farkında olarak ya da farkında olmadan bu mecralar üzerinden paylaşmaktadır. Diğer bir yandan bu sosyal mecralar kişilerin kendi karakterlerinden farklı bir karaktere bürünmelerine de yol açmaktadır. İnsanların doğasında var olan beğenilme, kendini sunma, kabullendirme kavramlarının sosyal medya üzerinde çok farklı bir boyuta geçtiğini söylemek mümkündür. Kullanıcılar sosyal medya üzerinden kendilerini diğer kullanıcıların istediği biçimde sunma eğilimi göstermektedirler. Bu çalışma ile sosyal medyanın insanların mahremiyet ve benlik algısına etkisi araştırılmıştır. Araştırma kapsamında Instagram kullanıcılarının benlik ve mahremiyet algıları anket yardımıyla ölçülmüştür. Araştırma sonucunda ortaya çıkan verilerle araştırmacılar ve ilgili uzmanlar için bilgiler sunulmuştur.Mahremiyet, Benlik, Sosyal Medya, Internet, Instagram.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖNSÖZ ivİÇİNDEKİLER vTABLO LİSTESİ ixŞEKİL LİSTESİ xGİRİŞ 11. KİMLİK, BENLİK VE KİŞİLİK1.1 Kimlik, Benlik ve Kişilik31.1. Kimlik Kavramı3 1.1.1 Kimlik Kapsamı5 1.1.2 Bireylerde Kimlik İhtiyacı .........................................................................................5 1.1.3 Kimlik Çeşitleri 6 1.1.3.1 Ulus Kimliği6 1.1.3.2 Etnik Kimlik7 1.1.3.3 Geleneksel Kimlik7 1.1.3.4 Modern Kimlik81.2 Benlik Kavramı 8 1.2.1 Benlik ve Benliğin Öğeleri 9 1.2.2 Benlik ve Kimlik 121.3 Kişilik Kavramı13 1.3.1 Kişilik Niteliği13 1.3.2 Bağlılık Kavramı131.3.3 Dijital Kimlik152. MAHREMİYET VE TEKNOLOJİ İLİŞKİSİ2.1 Mahremiyet Kavramı ve Tanımı 16 2.1.1 Mahremiyet ve Yapılandırma Kuramı 19 2.1.2 Mahremiyet ve Yeni Tüketim Toplumu 20 2.1.3 Mahremiyet ve Michel Foucault’nun Panoptikan Kuramı 212.2 Mahremiyet Kavramı ve Gelişimi 222.3 Mahremiyet ve Teknoloji İlişkisi 252.4 Teknolojiye Eleştirel Bakış 28 2.4.1 Teknolojik Determinizm 30 2.4.2 Bağımlılık Paradigması ve Kültürel Emperyalizm 32 2.4.3 Bilgi Açlığı ve Dijital Bölünme 33 2.4.4 Denetim ve Gözetim Toplumu 34 2.4.5 Küreselleşmiş Gözetleme 362.5 Sosyal Medyada Mahremiyet 372.6 Post Modernizm ve Mahremiyet 402.7 Sosyal Medyada Mahremiyet Yönelik Tehditler 413. SOSYAL MEDYA KAVRAMI3.1 İnternet ve Sosyal Medya 443.2 Sosyal Medyanın Tarihçesi 483.3 Sosyal Medya ve Geleneksel Medya 513.4 Sosyal Medya Araçları 523.4.1 Sosyal Ağlar 523.4.1.1 Facebook 523.4.1.2 Google Plus 533.4.1.3 LinkedIn 543.4.1.4 MySpace 553.4.2 Bloglar 553.4.2.1 Blogger 563.4.2.2 LiveJournal 563.4.2.3 Wordpress 563.4.2.4 Tumblr 563.4.2.5 Drupal 563.4.2.6 Blogcu 563.4.3 Bilgi Paylaşım Siteleri 573.4.4 Podcastler 573.4.5 Video Paylaşım Siteleri 573.4.5.1 YouTube 583.4.5.2 Dailymotion 583.4.5.3 izlesene.com 583.4.6 Fotoğraf Paylaşım Siteleri 583.4.6.1 Instagram 593.4.6.2 Flickr 593.4.6.3 Pinterest 593.4.7 Mikrobloglar 603.4.7.1 Twitter 603.4.7.2 Diğer Mikroblog Siteleri 613.4.8 Diğer Sosyal Medya Araçları 613.4.8.1 Whatsapp 613.4.8.2 Swarm 614. SOSYAL MEDYA VE BENLİK4.1 Benlik Kavramı ve Kapsamı 63 4.1.1 Gösterilen Benlik Teorisi 63 4.1.2 Erikson’un Benlik Kuramı 64 4.1.3 Carl Rogers ve Benlik Kuramı 664.2 Sosyal Medyada Benlik Üretimi 674.3 Instagram ve Instagram’da Benlik Üretimi 684.4 Goffman’ın Teorisine Göre Instragram735. SOSYAL MEDYANIN MAHREMİYET VE BENLİK İNŞASINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ANKET ÇALIŞMASI5.1 Araştırmanın Amacı 785.2 Araştırmanın Önemi 795.3 Araştırmanın Sınırları 805.4 Araştırmanın Yöntemi 805.5 Hipotezler 825.6 Araştırmanın Modeli 825.7 Bulgular 825.7.1 Demografik Değişkenlerle İlgili İstatistikler825.7.2 Ankete Verilen Cevapların Analizi895.7.3 Ankete Verilen Cevapların Değerlendirilmesi100SONUÇ 102KAYNAKÇA 105EKLER 113TABLO LİSTESİSayfa No.Tablo 5.1: Cinsiyet ile ilgili istatistikler82Tablo 5.2: Yaş ile ilgili istatistikler83Tablo 5.3: Yaş ile ilgili istatistikler83Tablo 5.4: Çalışma durumuyla ile ilgili istatistikler84Tablo 5.5: İnternet kullanımı ile ilgili istatistikler84Tablo 5.6: Sosyal medya üyelik durumu ile ilgili istatistikler85Tablo 5.7: Günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler85Tablo 5.8: Cinsiyet bazında günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler86Tablo 5.9: Yaş bazında günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler86Tablo 5.10: Meslek bazında günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler87Tablo 5.11: Cinsiyet bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler87Tablo 5.12: Yaş bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler88Tablo 5.13: Eğitim düzeyi bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler88Tablo 5.14: Çalışma durumu bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler89Tablo 5.15: Anketin güvenilirlik analizi sonuçları90Tablo 5.16: Sosyal medyanın mahremiyet üzerine etkisi t testi 91Tablo 5.17: Sosyal medyada mahremiyet algısı ile ilgili önermelere verilen cevapların ortalamaları 92Tablo 5.18: Sosyal medyanın benlik oluşumu üzerine etkisi t testi94Tablo 5.19: Sosyal medyada sosyal benlik oluşumu ile ilgili önermelere verilen cevapların ortalamaları 95Tablo 5.20: Ankete verilen cevapların cinsiyet bazında incelenmesi97Tablo 5.21: Ankete verilen cevapların cinsiyet bazında tek yönlü varyans analizi sonuçları 98Tablo 5.22: Ankete verilen cevapların yaş bazında incelenmesi 99Tablo 5.23: Ankete verilen cevapların yaş bazında tek yönlü varyans analizi sonuçları 100ŞEKİL LİSTESİSayfa No.Şekil 4.1: Sosyal medya kullanıcı sayıları (Eylül 2017 yılı itibarıyla – milyon kişi) 69Şekil 4.2: Sosyal medya kullanıcı sayıları (Eylül 2017 yılı itibarıyla – milyon kişi)70

ABSTRACTA RESEARCH ON THE EFFECT OF SOCIAL MEDIA ON PRIVACY AND SELF CONSTRUCTIONThe Internet has become more integrated into human life as it has begun to be used in all areas of life. As a result of the developments in technologies, smart devices that can be connected to the Internet have become cheaper and the use of the internet has been led to a very different dimension. Nowadays, in social media sites like Facebook, Twitter, Instagram, users have started to spend a lot of time. This situation has also increased the amount of information shared in these networks. However, the problems that shared information may cause are ignored by many users. Users share many contents that can be regarded as intrinsically confidential via social media networks. On the other hand, these social networks also lead people to take on a different characteristics than their own. It is possible to say that the concepts of self-presentation and self-acceptance that exist in the nature of humans transformed into a very different concept on social media. Users tend to present themselves through social media in a way that other users want to perceive. This study aims to analyze the effect of social media on the confidentiality and social self of people. In the context of the research, the self and confidentiality perceptions of Instagram users were measured by questionnaire. The results revealed by the surveys provide suggestions researchers and experts in this field. vacy, Social Self, Social Media, Internet, Instagram.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖNSÖZ ivİÇİNDEKİLER vTABLO LİSTESİ ixŞEKİL LİSTESİ xGİRİŞ 11. KİMLİK, BENLİK VE KİŞİLİK1.1 Kimlik, Benlik ve Kişilik31.1. Kimlik Kavramı3 1.1.1 Kimlik Kapsamı5 1.1.2 Bireylerde Kimlik İhtiyacı .........................................................................................5 1.1.3 Kimlik Çeşitleri 6 1.1.3.1 Ulus Kimliği6 1.1.3.2 Etnik Kimlik7 1.1.3.3 Geleneksel Kimlik7 1.1.3.4 Modern Kimlik81.2 Benlik Kavramı 8 1.2.1 Benlik ve Benliğin Öğeleri 9 1.2.2 Benlik ve Kimlik 121.3 Kişilik Kavramı13 1.3.1 Kişilik Niteliği13 1.3.2 Bağlılık Kavramı131.3.3 Dijital Kimlik152. MAHREMİYET VE TEKNOLOJİ İLİŞKİSİ2.1 Mahremiyet Kavramı ve Tanımı 16 2.1.1 Mahremiyet ve Yapılandırma Kuramı 19 2.1.2 Mahremiyet ve Yeni Tüketim Toplumu 20 2.1.3 Mahremiyet ve Michel Foucault’nun Panoptikan Kuramı 212.2 Mahremiyet Kavramı ve Gelişimi 222.3 Mahremiyet ve Teknoloji İlişkisi 252.4 Teknolojiye Eleştirel Bakış 28 2.4.1 Teknolojik Determinizm 30 2.4.2 Bağımlılık Paradigması ve Kültürel Emperyalizm 32 2.4.3 Bilgi Açlığı ve Dijital Bölünme 33 2.4.4 Denetim ve Gözetim Toplumu 34 2.4.5 Küreselleşmiş Gözetleme 362.5 Sosyal Medyada Mahremiyet 372.6 Post Modernizm ve Mahremiyet 402.7 Sosyal Medyada Mahremiyet Yönelik Tehditler 413. SOSYAL MEDYA KAVRAMI3.1 İnternet ve Sosyal Medya 443.2 Sosyal Medyanın Tarihçesi 483.3 Sosyal Medya ve Geleneksel Medya 513.4 Sosyal Medya Araçları 523.4.1 Sosyal Ağlar 523.4.1.1 Facebook 523.4.1.2 Google Plus 533.4.1.3 LinkedIn 543.4.1.4 MySpace 553.4.2 Bloglar 553.4.2.1 Blogger 563.4.2.2 LiveJournal 563.4.2.3 Wordpress 563.4.2.4 Tumblr 563.4.2.5 Drupal 563.4.2.6 Blogcu 563.4.3 Bilgi Paylaşım Siteleri 573.4.4 Podcastler 573.4.5 Video Paylaşım Siteleri 573.4.5.1 YouTube 583.4.5.2 Dailymotion 583.4.5.3 izlesene.com 583.4.6 Fotoğraf Paylaşım Siteleri 583.4.6.1 Instagram 593.4.6.2 Flickr 593.4.6.3 Pinterest 593.4.7 Mikrobloglar 603.4.7.1 Twitter 603.4.7.2 Diğer Mikroblog Siteleri 613.4.8 Diğer Sosyal Medya Araçları 613.4.8.1 Whatsapp 613.4.8.2 Swarm 614. SOSYAL MEDYA VE BENLİK4.1 Benlik Kavramı ve Kapsamı 63 4.1.1 Gösterilen Benlik Teorisi 63 4.1.2 Erikson’un Benlik Kuramı 64 4.1.3 Carl Rogers ve Benlik Kuramı 664.2 Sosyal Medyada Benlik Üretimi 674.3 Instagram ve Instagram’da Benlik Üretimi 684.4 Goffman’ın Teorisine Göre Instragram735. SOSYAL MEDYANIN MAHREMİYET VE BENLİK İNŞASINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ANKET ÇALIŞMASI5.1 Araştırmanın Amacı 785.2 Araştırmanın Önemi 795.3 Araştırmanın Sınırları 805.4 Araştırmanın Yöntemi 805.5 Hipotezler 825.6 Araştırmanın Modeli 825.7 Bulgular 825.7.1 Demografik Değişkenlerle İlgili İstatistikler825.7.2 Ankete Verilen Cevapların Analizi895.7.3 Ankete Verilen Cevapların Değerlendirilmesi100SONUÇ 102KAYNAKÇA 105EKLER 113TABLO LİSTESİSayfa No.Tablo 5.1: Cinsiyet ile ilgili istatistikler82Tablo 5.2: Yaş ile ilgili istatistikler83Tablo 5.3: Yaş ile ilgili istatistikler83Tablo 5.4: Çalışma durumuyla ile ilgili istatistikler84Tablo 5.5: İnternet kullanımı ile ilgili istatistikler84Tablo 5.6: Sosyal medya üyelik durumu ile ilgili istatistikler85Tablo 5.7: Günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler85Tablo 5.8: Cinsiyet bazında günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler86Tablo 5.9: Yaş bazında günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler86Tablo 5.10: Meslek bazında günlük Instagram kullanım süresi ile ilgili istatistikler87Tablo 5.11: Cinsiyet bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler87Tablo 5.12: Yaş bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler88Tablo 5.13: Eğitim düzeyi bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler88Tablo 5.14: Çalışma durumu bazında sosyal mecra kullanımı ile ilgili istatistikler89Tablo 5.15: Anketin güvenilirlik analizi sonuçları90Tablo 5.16: Sosyal medyanın mahremiyet üzerine etkisi t testi 91Tablo 5.17: Sosyal medyada mahremiyet algısı ile ilgili önermelere verilen cevapların ortalamaları 92Tablo 5.18: Sosyal medyanın benlik oluşumu üzerine etkisi t testi94Tablo 5.19: Sosyal medyada sosyal benlik oluşumu ile ilgili önermelere verilen cevapların ortalamaları 95Tablo 5.20: Ankete verilen cevapların cinsiyet bazında incelenmesi97Tablo 5.21: Ankete verilen cevapların cinsiyet bazında tek yönlü varyans analizi sonuçları 98Tablo 5.22: Ankete verilen cevapların yaş bazında incelenmesi 99Tablo 5.23: Ankete verilen cevapların yaş bazında tek yönlü varyans analizi sonuçları 100ŞEKİL LİSTESİSayfa No.Şekil 4.1: Sosyal medya kullanıcı sayıları (Eylül 2017 yılı itibarıyla – milyon kişi) 69Şekil 4.2: Sosyal medya kullanıcı sayıları (Eylül 2017 yılı itibarıyla – milyon kişi)70