Kişilik ve Başaçıkma: Başaçıkma Tarzlarının Durumsal ve Eğitimsel Boyutları Üzerine Çok Yönlü Bir Araştırma

Abstract

Etkili psikolojik yardım, başaçıkma davranışlarıyla (durumsal) başaçıkma tarzlarının (eğilimsel) birbirleriyle ve her ikisinin de kişilik özellikleriyle ilişkisinin ortaya konulmasıyla yakından ilişkilidir. Bu çerçevede Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesinde lisans öğrenimi görmekte olan 261 öğrenci (131 erkek %50,6; 128 bayan % 53,6; 2 cevaplamamış; yaş aralığı 1734; yaş ortalaması=22,13) Costa ve McCrae tarafından geliştirilen ve Gülgöz (2002) tarafından uzun versiyonu (NEO PI) Türkçe'ye standardize edilen NEO Beş Faktör Kişilik Envanteri (NEOFFI) ile Şahin ve Durak (1995) tarafından Folkman ve Lazarus'un Başaçıkma Yolları Envanterinden Türkçe'ye uyarlanan Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeğini doldurmuşlardır. Sonuçlar iki hafta arayla doldurulan durumsal ve eğilimsel başaçıkma arasında yüksek korelasyon katsayıları (örn. Sosyal DestekDurumsal ile Sosyal Destek Eğilimsel, r= .70; p<.01; Boyun Eğici Yaklaşım Durumsal ile Boyun Eğici Yaklaşım Eğilimsel, r= .65; p<.01) ortaya koymuştur. Benzer şekilde, kişilik özellikleriyle başaçıkma arasında orta düzey fakat istatistikî anlamlı (örn. Nörotisizm, Güvenli Yaklaşım Eğilimsel vs Güvenli Yaklaşım Durumsal ile olumsuz r= .48, p<.01; r=.45, p<,01) ilişki olduğunu göstermektedir. Bulgular kişilik ve danışmanlık psikolojisi çerçevesinde tartışılmıştır.

Explonng the relationships among situational coping responses, dispositional coping styles, and personality traits is a necessity to provide effective psychological help Twohundred and sixtyone students (50.6 % male, mean age 22.13 years) enrolled in the College of Education at Marmara University, Istanbul, responded to the Ways of Coping with Stress Scale and the NEO Five Factor, Inventory. Results indicate high correlations between situational and dispositipnal coping (i.e., Seeking Social Supportsituational and Seeking Social Supportdispositional, r = .70, p&lt;.01; Submissivesituational and Submissivedispositional, r=.65, p&lt;.01) In addition, moderate, but statistically significant, correlations between personality traits and coping were found (Neuroticism and Optimistic, r =.48, p &lt;.01; Neuroticism Dispositional and Optimistic Situational r = .45, p&lt;.01). Results are discussed in terms of personality and counseling applications