Galat sözlüklerinde bitki̇ adları üzerine değerlendirmeler

Abstract

Galat, yabancı dillerden alıntılanan sözcüklerin ses, şekil, anlam değişikliklerine uğrayarak dilin bünyesine katılımı sonucu ortaya çıkan söz veya söz gruplarını ifade eder. Galatlar bu özelliğiyle söz varlığı başta olmak üzere dil bilgisinin bütün alt dallarıyla ilişkilidir. Türk söz varlığında da İslamiyet’in kabulüyle birlikte Türkçeye geçen Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerin yanı sıra Batı dillerinden de çok sayıda sözcüğün dile nüfuz ettiği; bu sözcüklerin uğradığı değişikliklerin neticesinde pek çok galat sözcüğün ortaya çıktığı görülür. “Yanlış”, “hatalı”, “kusurlu” söyleyişlerle ifade edilen galatlar, başlangıçta âlimler tarafından kaleme alınan değişik eserlerde konu edilmiş; daha sonra ise bu konuda galat sözlükleri vb. gibi müstakil eserler yazılmıştır. Söz konusu eserlerde çok sayıda canlı ve cansız adı, kişi adı, kavim adı, yer adı, çeşitli fiiller vb. ele alınmıştır. Galat sözlüklerinde bahsi geçen kategorilerden biri de bitki adlarıdır. Bu çalışmada; Osmanlı döneminde kaleme alınan galat sözlüklerinde değerlendirilen bitki adları tespit edilmiş, bunlar galat sözlüklerinin yanı sıra farklı sözlüklerdeki biçimleriyle konu edilmiştir. İnceleme yapılırken sözcüklerin Türk yazı dilinin tarihî dönemlerindeki kullanımlarından da yararlanılmıştır. Anahtar Sözcükler: Söz Varlığı, Galat, Galat Sözlükleri, Bitki, Bitki AdlarıGalat refers to the words or groups of words that arise as a result of the incorporation of words borrowed from foreign languages into the language by undergoing changes in sound, form and meaning. With this feature, galat are related to all sub-branches of grammar, especially vocabulary. In Turkish vocabulary, in addition to the words of Arabic and Persian origin that entered Turkish with the adoption of Islam, many words from Western languages penetrated into the language; as a result of the changes these words underwent, it is seen that many galat words emerged. Galat, which is expressed as “wrong”, “erroneous”, “defective” utterances, were initially the subject of various works written by scholars; later on, independent works such as galat dictionaries etc. were written on this subject. In these works, many animate and inanimate names, person names, tribe names, place names, various verbs, etc. were discussed. One of the categories mentioned in galat dictionaries is plant names. In this study, the plant names evaluated in the galat dictionaries written in the Ottoman period were identified, and they were discussed with their forms in different dictionaries as well as galat dictionaries. During the analysis, the usage of the words in the historical periods of Turkish written language was also utilized. Keywords: Vocabulary, Galat, Galat Dictionaries, Plant, Plant Names