1970-2004 dönemi için Türkiye’de vadeli mevzuata etki eden faktörlerin analizi

Abstract

Bu çalışmada 1970 – 2004 dönemi içinde Türkiye’de vadeli mevduata etki eden faktörlerin analizi yapılmaktadır. Her ne kadar sermaye piyasası günden güne önem kazansa da Türkiye’de bankalar halen ülke için en önemli kredi ve yatırım kaynağı aracını meydana getirmektedir. Çalışmada öncelikle vadeli mevduat yatırım aracını mümkün kılan bankacılık sektörünün bu dönem içerisindeki gelişimine göz atılmıştır. Özellikle enflasyonun hızla arttığı yıllarda vadeli mevduat hacminin de arttığı gözlenmiştir. Daha sonra bahsedilen 35 yıllık periyotta vadeli mevduattaki değişimini etkileyebilecek faktörler sıralanmış ve tek tek önemleri hesaplanmıştır. Sonuçlar ışığında Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) istatistiksel olarak anlamlı çıkmamış ve değişkenler arasından çıkarılmıştır. Daha sonra tek tek bağımsız değişkelerin açıklayıcı gücü incelenmiştir ve bu incelemeler sonucu KBGSMH serisinin de regresyon için açıklayıcı olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla bu seri de regresyon denkleminden çıkarılmıştır. Doğru fonksiyonel formun belirlenmesi ve gerekli testlerin yapılmasının ardından oluşturulan modelde faiz oranlarındaki bir puanlık bir artışın vadeli mevduatta yaklaşık bir puanlık bir artışa yol açtığını gözlemlenmiştir. Faizlerin artışı beklendiği gibi vadeli mevduat hacmini de yükseltmektedir. Döviz ve vadeli mevduat arasındaki doğrudan ilişki özellikle 1994 ve 2001 krizlerinden sonra yatırımcının döviz, borsa ve fon gibi riskli yatırım araçlarından daha çok vadeli mevduat gibi sabit getirili fakat az riskli yatırım araçlarına yöneldiğine işaret olabilir.This thesis analyzes the effects of factors on time deposits in turkey along 1970 – 2004. Despite the fact that capital markets become essential gradually, banks in Turkey are still the most significant sources of credit and investment. The study first goes through the development of the banking sector along the analysis period. It was observed that specifically the volume of deposits go up in the years that inflation figures surge.After that the factors that could have affected the change in time deposits were numbered along the mentioned 35-year-period and their significance were calculated accordingly. The results depict that consumer price index (CPI) is not statistically effective on time deposits, as well as GNP per capita, both of which were discarded from the regression equation. After the true functional form and required tests are carried out, it was observed that one point increase in interest rates cause approximately one point increase in time deposits. The rise of the interests ups the time deposit volume as expected. The direct relationship between foregin exchnage and time deposits might be an indicator of that possibility that investors head towards time deposit investments instead of foreign exchange, stock exchange and other funds due to high risks embedded by these specifically after the financial crises of 1994 and 2001.