“Kütüb-i Tis’a” çerçevesinde sahabenin bazı temel ahlaki vasıfları (sevgi ve hoşgörü)

Abstract

Bu çalışmada sahâbenin ahlâkî vasıflarından sevgi ve hoşgörü üzerinde duruldu. Öncelikle sahâbe kavramı, kelime ve terim olarak izah edilerek bir değerlendirmede bulunuldu. Ahlâkî açıdan sevgi ve hoşgörü başlığı altındaki birinci bölümde öncelikle ahlâkın tanımı, konusu, amacı ve İslâm ahlakı hakkında genel bir değerlendirmede bulunulmuştur. Sevgi ve hoşgörü alt başlığında ise sevgi ve hoşgörünün önemi, bu iki kavramın birbiriyle alâkası üzerinde durulmuştur. Hem Kur'an ve hadislerden hem de sahâbenin yaşantısından örnekler verilerek sevgi ile hoşgörü arasındaki ilgiye dikkat çekilmiştir. Sahâbede sevgi başlığı altında, şu konular üzerinde durulmuştur. Sahâbenin Allah Sevgisi, konuyla ilgili genel ilkeler verildikten sonra ayet ve hadislerle, İslâm tarihinden örneklerle anlatılmaya çalışılmıştır. Şu neticeye varmak mümkündür: Sahâbede Allah sevgisinin kuru bir sevgiden ibaret olmadığı, hayatlarının her alanına yansıdığıdır. Sahâbede peygamber sevgisi başlığı altında ise, ayet ve hadislerle sahâbenin peygambere olan sonsuz sevgisi izah edilmeye çalışıldı. İnsan sevgisi başlığı altında, sahâbenin birbirlerine ve diğer insanlara karşı göstermiş olduğu insani tavırlar örneklerle izah edilmeye çalışıldı. Konuyla ilgili yeterince örnekler verildi. Hayvan ve bitki sevgisi başlığı altında, hem peygamber (s.a.) uygulamaları, hem de sahâbenin bu konudaki uygulamalarından örnekler verildi. Sahâbenin hayvan ve bitkilere karşı tavrının sadece ahlâki bir prensip olarak ortaya çıkmadığını talimatlarla da güvence altına alındığını görmekteyiz. Sahâbede hoşgörü başlığı altında ise, hoşgörünün tanımı, Hz. Peygamberin bu konudaki uygulamalarıyla sahâbeye yol göstermeleri, sahâbenin müslim ve gayri müslimlere hoşgörüsü örnekler verilerek izah edilmeye çalışılmıştır. Her bölümün sonunda konuyla ilgili kısaca bir değerlendirmede bulunularak konu bütünlüğü sağlanmıştır. EXTRACT This study addresses love and tolerance among the ethical attributes of Sahabe. Before all, the concept of Sahabe is explained as a term and word and a brief evaluation is made. The first chapter, titled love and tolerance in ethical terms, provides the definition, subject and purpose of ethics and a general evaluation on ethics in Islam. Under the subtitle love and tolerance, on the other hand, the importance of love and tolerance and the interrelation of these two concepts are emphasized. Examples as to the lives of Sahabe are given referring both to Koran and ahadith and attention is drawn to the bond between love and tolerance. Under the title love in Sahabe, the following matters are addressed: Sahabe's love of Allah is explained by means of verses of the Koran and ahadith and by means of the examples from the history of Islam after providing the general principles related to the subject. It is possible to conclude that Sahabe's love of Allah is not just plain love and it is reflected to all the aspects of their lives. Under the title Sahabe's love of prophet, on the other hand, an attempt is made to explain Sahabe's infinite love for the prophet. Under the title love for the humanity, an attempt is made to explain Sahabe's humane attitudes to each other and to other people. Enough examples have been provided in relation with the subject. The chapter under the title love for the animals and plants provides examples of both the Prohpet's (S.A.) and Sahabe's practices in this aspect. We see that the attitudes of Sahabe towards the animals and plants did not occur just as an ethical principle and they are also guaranteed by means of instructions. Under the title tolerance in Sahabe, meanwhile, attempts are made to explain the definition of tolerance, Prophet Muhammad's guidance for Sahabe in this aspect through his practices, tolerance of Sahabe to the Muslim and non-Muslims by giving examples. The integrity of the theme is maintained through a brief evaluation provided at the end of each chapter.