21. yüzyıl becerilerinin ortaokul matematik dersi sınıf içi uygulamalarına yansımaları

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 21. yüzyıl becerilerinin ortaokul matematik derslerinde yer verilme durumunu öğretmen görüşleri ile ortaya koymak ve 2020-2021 eğitim öğretim yılında MEB TEGM tarafından dijital ortamda yayınlanan ortaokul matematik dersi çalışma sayfalarındaki etkinliklerin 21. yüzyıl becerilerini ne derece içerdiğini belirlemektir. Araştırma nitel araştırma modellerinden durum çalışması ile yürütülmüştür. Araştırmanın öğretmen görüşlerine başvurulan bölümünün çalışma grubunu, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi ile seçilen ve 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili, Bayrampaşa ilçesindeki ortaokullarda görev yapan 20 tane matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın dokümanlarını ise MEB Ortaokul Matematik 5, 6, 7 ve 8. sınıf 1. ünite çalışma sayfaları oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile, doküman inceleme verileri ise eleştirel düşünme, problem çözme ve karar verme becerisi kontrol listeleri ile toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda incelenen 6. ve 7. sınıf çalışma sayfalarındaki etkinliklerin eleştirel düşünme becerisini içerdiği ancak 5. sınıf ve 8. sınıf çalışma sayfalarındaki etkinliklerin eleştirel düşünme becerisini geliştirme bakımından yeterli olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte dört sınıf düzeyinde çalışma sayfalarındaki etkinliklerin problem çözme ve karar verme becerilerini yeterince içermediği saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bir başka sonuç, matematik öğretmenlerinin derslerinde en çok geliştirmeyi hedeflediği, önemli gördüğü ve derslerinde en çok yer verdiğini belirttiği 21. yüzyıl becerilerinin problem çözme ve eleştirel düşünme becerisi olduğudur. Öğretmenlerin hedeflediği becerilere öğrencilerin eksiklikleri ve merkezi sınavların yön verdiği; öğrencilerin en çok okuduğunu anlama konusunda problem yaşadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin sınıf içinde kullandığı yöntem ve teknik, ölçme değerlendirme, öğrenciye verilen görevler ve öğrenciden beklentiler konusunda geleneksel uygulamaları daha çok tercih ettiği ve vurguladığı saptanmıştır. Öğretmenlerin derslerinde en çok yararlandığı öğretim materyallerin akıllı tahta, ders kitabı ve kaynak kitaplar olduğu ve öğretmenlerin kullandığı materyallerin genellikle görselleştirme ve somutlaştırma yönünü vurguladığı belirtilmiştir. Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerini geliştirebilecek bir etkinliğin sade ve anlaşılır, ilgi çekici, günlük yaşamla ilişkili olma, yorum yapma ve farklı bakış açıları sağlama, grup çalışması ve beyin fırtınası tekniklerini uygulama imkan sağlama özelliklerine sahip olması gerektiğini düşündüğü saptanmıştır. Bir diğer sonuç ise öğretmenlerin, ortaokul matematik çalışma sayfalarının eleştirel düşünme, problem çözme ve karar verme becerilerini geliştirebileceği görüşünde olduğudur.

The purpose of this research is to reveal the status of 21st century skills in secondary school mathematics lessons with the opinions of teachers and to determine to what extent the activities in the secondary school mathematics course worksheets published digitally by MEB TEGM in the 2020-2021 academic year include 21st century skills. The research is a case study from qualitative research models. The study group of the research, in which teachers' opinions were consulted, consists of 20 mathematics teachers who were selected by the easily accessible case sampling method and who work in secondary schools in Bayrampaşa district of Istanbul province in 2021-2022 academic year. The documents of the research consist of MEB Secondary School Mathematics 5th Grade, 6th Grade, 7th Grade and 8th Grade 1st Unit worksheets. The data of the research were collected with a semistructured interview form prepared by the researcher and checklists for critical thinking, problem solving and decision making skills. The obtained data were analyzed by descriptive analysis and content analysis method. The findings obtained from the research shows that the activities in the 6th grade and 7th grade worksheets include critical thinking skills but the activities in the 5th grade and 8th grade worksheets were not sufficient in terms of developing critical thinking skills. Addition to this, at all grade levels the activities in the worksheets did not sufficiently include problem solving and decision making skills. Another result is that the 21st century skills which mathematics teachers aim to develop most in their lessons, consider as important and give the most place in lessons are problem solving and critical thinking skills. Students deficiencies and central exams guide the skills targeted by teachers; It has been determined that students have the most problems in understanding what they read and teachers prefer and emphasize traditional practices more in terms of methods and techniques used in the classroom, measurement and evaluation, tasks assigned to students and expectations from students. It has been stated that the teaching materials that teachers use most in their lessons are smart boards, textbooks and resource books, and the materials used by teachers generally emphasize visualization and concretization. It has been determined that the teachers think that an activity that can develop 21st century skills should be simple and understandable, interesting, related to daily life, should provide commenting and different perspectives, and enable the application of group work and brainstorming techniques. Another result is that teachers are of the opinion that middle school math worksheets can improve critical thinking, problem solving and decision making skills. According to the findings, suggestions were made to practitioners and researchers.