2009-2022 Yılları arasında TCMB-ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont kredilerinin incelenmesi ve TCMB rezervlerine etkisi

Abstract

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın temel amacı olan fiyat istikrarının sağlanması ve korunmasında kullandığı birçok politika aracı bulunmaktadır. Her bir politika aracının da kendi içerisinde bir veya daha fazla etki alanı bulunmaktadır. Ayrıca fiyat istikrarının sağlanmasının yanı sıra hem reel hem de finansal sektöre müdahale edebilme kapasitesi açısından resmi rezervlerinin güçlü olması da büyük önem arz etmektedir. Bu açıdan döviz rezervlerine katkı sağlayan enstrümanlar arasında İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont kredileri de yer almaktadır. Bu krediler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kaynağıyla ve bankalar aracılığıyla kullandırılmaktadır. Krediden ihracatçı, imalatçı ihracatçı, ihracatçı sıfatını haiz olmamakla birlikte ihracat kaydıyla nihai mal üretimi yapan ve ihracatçı aracılığıyla bu malını ihraç eden firmalar ile döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar faydalanmaktadır. Bu açıdan çalışmanın temel amacı, söz konusu kredi ürününde 2009-2022 yılları arasında meydana gelen gelişmelerin incelenmesi, bu gelişmelerin kredi hacmine ve resmi rezervlerin önemli bir parçası olan döviz rezervlerine katkısı açısından bir etkisinin olup olmadığının araştırılmasıdır.

There are many policy tools used by the Central Bank of the Republic of Turkey to achieve and maintain price stability, which is its main aim. Each policy instrument has one or more effect area within itself, as well. Furthermore, besides ensuring the price stability, it is of great importance that the official reserves are strong in terms of the ability of capacity to intervene in both the real and financial sectors. In this respect, the Export and Foreign Exchange Earning Services Rediscount credits, which are among the instruments contributing to the foreign exchange reserves, are also included. These loans are provided with the resources of the Central Bank of the Republic of Turkey and through banks. The exporter, the manufacturer-exporter, the companies which have not the title of exporter but also produce final goods on the basis of exportation and export these goods through the exporter, and the companies that provide foreign exchange earning services benefit from the loan. In this respect, the main purpose of this study is to examine the improvements that took place between 2009 and 2022 in the relevant loan product, and to investigate whether these improvements have an effect on the loan volume and its contribution to the foreign exchange reserves, which are important part of the official reserves.