Türk miras hukukunda mirasçıların birlikte sorumluluğu

Abstract

Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak Kanun gereği kazanırlar. Tereke borçlarının kapsamı tartışmalı bir konu olmakla birlikte genel anlamda mirasbırakanın borçlarının ve mirasın intikalinden kaynaklanan borçların tereke borcu olarak nitelendirildiği görülmektedir. Tereke borçlarından mirasbırakanın tek bir mirasçısı varsa o; birden çok mirasçısı varsa her bir mirasçı birlikte sorumludur. Mirasçıların birlikte sorumluluğunun türü, mirasın intikali, paylaşılması ve paylaşmadan sonraki dönemlerde farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır. Türk Medeni Kanunu mirasın intikalinden sonra ve mirasın paylaşılmasından itibaren beş yıl süreyle müteselsil sorumluluk öngörmektedir. TMK m.641 ile başlayan ve TMK m.681 ile devam eden müteselsil sorumluluk, hukuki niteliği bakımından müteselsil sorumluluğuna ilişkin temel hüküm TBK m. 162’nin miras hukukundaki yansımasıdır. Bu sebeple borçlar hukukunda müteselsil sorumluluğa ilişkin esasların miras hukukunda mirasçıların sorumluluğu bakımından incelenmesi önem arz etmektedir. Beş yıllık müteselsil sorumluluğa ilişkin sürenin sona ermesiyle mirasçıların birlikte sorumluluğunun devam ettiği ancak tür olarak kısmi sorumluluğa dönüştüğü kabul edilmektedir. Ayrıca miras ortaklığındaki her bir mirasçının, tereke borçlarından kişisel malvarlığıyla da sorumluluğu bulunmaktadır. Kişisel sorumluluk, Kanunda öngörülen sebeplerle sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Birçok hukuk sisteminde mirasçıların sınırsız kişisel sorumluluğu öngörülse de sorumluluğu sınırlandıran düzenlemelere de yer verilmektedir. Bu tür hükümler ile tereke alacaklıları ve mirasçılar arasındaki menfaat dengesinin kurulması amaçlanmaktadır. Bütün bunlar dikkate alınarak çalışmada, tereke borcu kavramı; mirasçıların sorumluluğunun sınırlandırılması ve sorumluluğun hüküm ve sonuçları, Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Mehaz kanun İsviçre Medeni Kanunu ve Alman Medeni Kanunu hükümleri, öğreti ve mahkeme kararları ile sistematik olarak incelenmektedir.

The heirs acquire the inheritance as a whole upon the death of the heir in accordance with the Law. Although the scope of the debts of the estate is a controversial issue, it is generally seen that the debts of the heir and the debts arising from the transfer of the succession are characterized as debts of the estate. If there is only one heir of the heir, he/ she is responsible for the debts of the estate; if there is more than one heir, each heir is jointly responsible. The type of joint liability of the heirs arises in different ways in the periods of inheritance transfer, sharing and after the sharing. The Turkish Civil Code provides for joint and several liability for a period of five years after the transfer of the inheritance and after the division of the inheritance. The joint and several liability, which starts with Article 641 of the TCC and continues with Article 681 of the TCC, is the reflection of Article 162 of the TCO, the basic provision on joint and several liability, in terms of its legal nature. For this reason, it is important to examine the principles regarding joint and several liability in the law of obligations in terms of the responsibility of heirs in the law of inheritance. It is accepted that with the expiry of the five-year period of joint and several liability, the joint liability of the heirs continues, but the type of liability is transformed into partial liability. In addition, each heir in the inheritance partnership is also liable for the debts of the estate with his/ her personal assets. Personal liability may be limited or abolished for the reasons stipulated in the Law. Although many legal systems envisage unlimited personal liability of heirs, there are also provisions limiting the liability. Such provisions aim to establish a balance of interests between the heirs and the creditors of the estate. Taking all these into account, this study systematically examines the concept of probate debt, the limitation of the liability of heirs and the provisions and consequences of the liability with the provisions of the Turkish Civil Code, the Turkish Code of Obligations, the Swiss Civil Code and the German Civil Code, the doctrine and court decisions.