Âlemin Ezeliliği meselesinin İbn Sina ve öncesindeki kaynakları

Abstract

Kıdem-i âlem meselesi âlemin yaratılıp yaratılmadığından ziyâde, âlemin nasıl/ neden ya da hangi şeyden yaratıldığı; ayrıca yaratmanın şeklinin nasıl olduğu üzerindeki tartışmanın kavramlaşmış şeklidir. Âlemin yoktan mı, yokluktan mı veya bir şeyden mi yaratıldığı üzerindeki tartışma günümüze değin süre gelmiştir. Ayrıca kıdem-i âlem tartışması bir yönüyle zamanın kadîm olup olmadığını, zaman ve hareket arasındaki ilişkinin nasıllığını ortaya koyma çabasının felsefîleşmiş halidir. Zamansız ve mekânsız düşünememenin ortaya çıkardığı problemler, kuşkusuz, Tanrı ile âlem arasındaki ilişkinin izahında karşılaşılan zorluklarda kendisini ortaya çıkarmaktadır. Zamanın hareketle başladığı ve hareketin de bir değişmeyi ifade ettiği dikkate alındığında, her yönüyle değişmeye kapalı olan bir Tanrı tasavvuru ve Tanrı’dan sâdır olan mükemmel hareketin zamanla olan ilişkisi nasıldır? Aynı zamanda hareket bir başlangıç, gayeye doğru gidiş ve nihâyetinde bitişi anlatır. Peki, Tanrı’nın fiili hakkında bir gaye, başlangıç ve bitiş nasıl ifade edilebilir? Elimizde ki kaynaklar ışığında ilk defa Yunan filozoflar tarafından felsefi olarak tartışılan kıdem-i alem meselesi hemen hemen her düşüncede olduğu gibi tek düze bir tartışma zemini bulmamıştır. Antik Grek felsefesinde var olan atomcu materyalistlere kadar uzanan, akabinde Platon ve Aristo üzerinde kendisini belirgin hale getiren kıdem-i âlem meselesi daha sonra İslam düşünce hayatına intikal etmiştir.

The concept of “Past eternity of universe” is not just about whether or not the universe was created, but it is about Why and How it was created. Whether or not the universe was created from Absence or from an entity is still an ongoing debate. And also, the discussion about past eternity is the philosophy of relationship between time and movement. Not being able think without time and place becomes obvious when people tried to explain the relationship between God and universe. When we think that the time began with movement and movement means alternation, how should we think of God, Who is unalterable, and how should we think the relationship between perfect movement and time. Also, a movement means there is a starting point, a movement to a target and a conclusion. Therefore, how should we explain a target, a starting point and a conclusion about the God? The concept of “past eternity of universe” began to be discussed by Greek philosophers, and has not reached to a consensus.